काठमाडौं । सात्विक खानपान, हरियो चुरा–पोते र श्रद्धाका साथ भगवान शिवको आराधनामा समर्पित साउने सोमबार भोलि देशभर मनाइँदैछ। सूर्यको दक्षिणायन आरम्भ भएसँगै हिन्दू धर्ममा सुरु हुने विशेष पर्वहरूको संकेतका रूपमा साउन महिनाको सोमबारलाई विशेष महत्व दिइन्छ।
साउनको सोमबारलाई विशेषगरी भगवान शिवको प्रिय दिन मानिन्छ। यस दिन महिलाहरू बिहानैदेखि शिवमन्दिर पुगेर पूजा, अर्चना, व्रत तथा जल अर्पण गर्छन्। हरियो, पहेँलो र रातो पहिरन, चुरा–पोते र मेहेन्दीले सजिएर उनीहरू शिवभक्तिमा रमाउँछन्। व्रत नबस्ने महिलाहरू पनि यो दिन पूजाआराधनामा सहभागी हुन्छन्।
पार्वतीले पाए महादेव, श्रद्धालुले माग्छन् वरदान
धार्मिक शास्त्रअनुसार साउन महिनाभरि निराहार व्रत गरी पार्वतीले शिवलाई पति रूपमा प्राप्त गरेकी थिइन्। त्यही कथा स्मरण गर्दै आजका भक्तजन पनि इच्छित वर पाउनका लागि शिवको आराधना गर्छन्। पुराणका अनुसार हस्ता नक्षत्रयुक्त सोमवारको व्रत विशेष फलदायी मानिन्छ।
साउने सोमबारलाई अब उत्सवकै रूपमा मनाउने परम्परा बसिसकेको छ। पशुपति, चतराधाम, पिण्डेश्वर, बराहक्षेत्र जस्ता शिवालयहरूमा भक्तजनको भीड लाग्छ। तीर्थस्थलमा बोलबमको नारा गुञ्जिन्छ, जल अभिषेक गरिन्छ।
बोलबमको रौनक
साउनको पहिलो सोमबारबाट ‘बोलबम’ यात्राको सुरुवात हुने गर्छ। भक्तजन पवित्र नदीमा स्नान गरी पहेँलो पहिरनमा, नाङ्गो खुट्टामा, काँधमा काँवर बोकेर मन्दिरसम्म जल चढाउन हिँड्छन्। सुन्दरीजलबाट पशुपतिसम्म तथा सप्तकोशीबाट चतराधामसम्मको यात्रा गर्नेदेखि देशैभर शिवालयमा श्रद्धालुको ओइरो लाग्ने गर्छ।
यस्तो यात्रा केही वर्षयता मात्र नेपालमा लोकप्रिय बन्न थालेको हो। विशेषगरी युवा पुस्ताले धार्मिक–सांस्कृतिक अभ्यासमा सहभागिता जनाउन थालेसँगै बोलबमको महत्व बढ्दै गएको छ।
रुद्रीको धार्मिक गाम्भीर्यता
साउनसँग जोडिएको अर्को गहन अभ्यास हो— रुद्री पाठ। वैदिक मन्त्र उच्चारणसहित शिवलिङ्गमा जल अर्पण गरी गरिने रुद्री पूजा आजभोलि साउन महिनामा अनिवार्य झैं बनिसकेको छ। ब्राह्मणद्वारा विधिपूर्वक सम्पन्न हुने यो अनुष्ठन धर्म, अर्थ, काम र मोक्ष प्राप्तिका लागि गरिन्छ।
श्रद्धालुहरू भिन्न–भिन्न वस्तु (जस्तो दूध, दही, मह, घ्यू आदि) बाट शिवलाई स्नान गराई आफ्ना मनोकांक्षा व्यक्त गर्छन्।
मौसम र धार्मिकताको संगम
साउन महिनामा वर्षा बढी हुने हुँदा प्राकृतिक प्रकोपबाट बच्नका लागि पनि शिवको आराधना गरिन्छ भन्ने जनविश्वास छ। धर्मविद्हरूका अनुसार यो मौसमीय परिवर्तनसँग मेल खाने सांस्कृतिक अभ्यास हो, जहाँ सूर्यको ताप घटेर चन्द्रमाको शीतलता फैलिन्छ र वातावरण स्वच्छ बन्छ।
हिन्दू धर्ममा साउनलाई धर्मकर्मको महिना भनिन्छ। व्रत, दान, पूजा–पाठले यस महिनामा विशेष फल दिने जनविश्वासले गर्दा साउन महिना श्रद्धा र समर्पणको प्रतीक बनेको छ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
0
Like
Like
0
Love
Love
0
Happy
Happy
0
Surprised
Surprised
0
Sad
Sad
0
Excited
Excited
0
Angry
Angry
समता शुल्क फिर्ता भएपछि निजी
वडाध्यक्ष सञ्जय पटेल पक्राउ
पूर्व महानिर्देशक प्रदीप अधिकारीविरुद्ध भ्रष्टाचार
गण्डकीमा ट्राफिक कारबाहीबाट डेढ करोडभन्दा
कीर्तिपुरमा कारभित्र जलेर मृत्यु हुने
बिजुलीमा लगाइएको मूल्य अभिवृद्धि कर