सप्तरी । बिहानको हल्का घाम झुल्किँदै गर्दा शम्भुनाथ नगरपालिका-१ स्थित कनकपट्टीमा अझै पनि त्यहीँ पुरानो पर्खाल उभिएको छ । टुट्फुटिएको, कतै बाढीले कटान गरेको, कतै झाडीले ढाकेको । तर पनि त्यस पर्खालले शताब्दी पुरानो कथा आफ्नै मौन स्वरमा गाउँछ ।
स्थानीयले यसलाई “कनकपट्टी वाल” भन्छन् । उनीहरूका लागि यो केवल ढुङ्गा-ईँटाको संरचना मात्र होइन, आफ्नै थर-परिवारको कथा, पुर्खाहरूको गौरव र हराउँदै गएको सम्पदाको चिनारी हो ।
कथनअनुसार सेनवंशीय राजा चन्द्रसेनले यहाँ आफ्नो ग्रीष्मकालीन दरबार बनाएका थिए । यसलाई एकगढ भनेर पनि स्मरण गरिन्छ । दरबार भव्य थियो, झ्याल-ढोकामा कलात्मक नक्काशी, भित्तामा बुट्टाहरू र आँगनमा धर्म र संस्कृतिको सुगन्ध । समयको प्रवाहसँगै त्यो दरबार माटोले छोपियो, जंगलले ढाक्यो, र मानिसहरूले लगभग बिर्से ।
तर, विसं २०५४ सालतिर बाढीले कटान गर्दा दरबारको एउटा भाग फेरि उजागर भयो । स्थानीयहरू अचम्भित भए, किनकि उनीहरूले आफ्नै गाउँमा लुकेको इतिहास देख्न पाए । त्यसपछि २०६१ सालमा पुरातत्व विभागको टोली आयो । उत्खनन गर्दा बुद्ध र नारायणका मूर्ति, पुराना भाँडाकुँडा, ढुङ्गा, इँटाका टुक्रा भेटिए । यिनै अवशेषले प्रष्टै देखाउँछ कि कनकपट्टी केवल एउटा गाउँ होइन, यो कहिल्यै नबुझिएको इतिहासको दरबार हो ।
तर दुर्भाग्य यहीँ छ । उत्खनन गर्ने टोली फर्किए, तर संरक्षणका काम भएनन् । दरबारका ढुङ्गा र मूर्ति चोरी भए, कतिपय वस्तु हराए । आज त्यो पर्खाल उस्तै छ- एक्लो, मौन र बिस्तारै क्षय हुँदै गएको । “यो हाम्रो सम्पदा हो, तर राज्यलाई चासो छैन,” स्थानीय एक वृद्धले भने । उनका आँखामा उदासी मात्र होइन, गर्व पनि देखिन्छ । उनीहरूका लागि यो पर्खाल इतिहासको प्रमाण हो, जसले उनीहरूको गाउँलाई विशेष बनाउँछ ।
शम्भुनाथ मन्दिर, चिताउदेव र आसपासका धार्मिक स्थलहरूसँग पनि कनकपट्टी दरबारको सम्बन्ध जोडिएको मानिन्छ । कतिपय मूर्तिहरू त्यहाँका दरबार क्षेत्रबाट सारिएका हुनसक्छन् भन्ने अनुमान गरिन्छ ।
आज, जसरी घाम अस्ताउँदा कनकपट्टीको पर्खाल छायाँ बनेर फैलिन्छ, त्यसैगरी यसको कथा पनि इतिहासको छायामा हराउँदै गएको छ । यदि समयमै संरक्षण गरिएन भने, यो मौन दरबारले सुनाउने कथा केवल पुस्तक र किवदन्तीमा मात्र सीमित हुनेछ ।
तर आशा अझै बाँकी छ। इतिहासप्रेमीहरू भन्छन्- “कनकपट्टी नेपालको पुरातत्व र संस्कृतिको रत्न हो । यसको संरक्षण भएमा यो सप्तरी मात्र होइन, सम्पूर्ण देशको गौरव बन्न सक्छ।”
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
0
Like
Like
1
Love
Love
0
Happy
Happy
0
Surprised
Surprised
0
Sad
Sad
0
Excited
Excited
0
Angry
Angry
बिक्रीमा विद्यावारिधि ?
युवा जनशक्ति निर्यात गर्ने देश
गल्तीलाई आत्मसात गर्ने कि अझै
योगचौतारी नेपाल स्वस्थ समाज निर्माणमा
हिमालय टाइम्स र नियमित लेखनका
प्राकृतिक चिकित्सालय र योग चौतारीबीच