एमालेमा महाधिवेशनको सरगर्मी

काठमाडौं । ११औँ महाधिवेशनअघि नेकपा (ऐमाल)भित्र आन्तरिक सरगर्मी बढेको छ । महाधिवेशन आउन तीन दिन मात्रै बाँकी हुँदा विभिन्न पदका आकांक्षी नेताहरू आन्तरिक दौडधुपमा लागेसँगै माहोल तातिएको हो । संस्थापन (अध्यक्ष केपी ओली) र इतर समूह (नेता ईश्वर पोखरेल)बीच प्यानलगत प्रतिस्पर्धा हुने निश्चितजस्तै भएको महाधिवेशनमा आफ्नो आकांक्षा अनुसारको पदमा उम्मेदवारी निश्चित गर्न नेताहरू लागेका हुन् । पदाधिकारीमा नेताहरूको दौडधुप चले पनि नीति बहसमा भने नेतृत्वले नाइँनास्ती गरिरहेको छ । यसअघि नै विधान महाधिवेशन गरिसकेको भन्दै स्वयं अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले अधिवेशनमा नीति बहस नहुने स्पष्ट पारिसक्नु भएको छ ।

यसबाहेक संस्थापन पक्षका नेताहरूले पनि महाधिवेशनमा नीति बहस नहुने ओलीकै बोलीमा लोली मिलाइरहेका छन् ।
एमाले उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीले ११औँ महाधिवेशनमा नीतिको बहस गर्नु सान्दर्भिक नहुने बताउनुभयो । नीति र नेतृत्वको निर्णय एउटै मञ्चबाट गर्दा बहस नै ओझेलमा पर्ने उहाँले बताउनुभयो । त्यहीकारण विधान र राष्ट्रिय महाधिवेशनले अलग-अलग आयोजना गर्ने व्यवस्था गरिएको उहाँको भनाइ छ । यसअघि अध्यक्ष ओलीले पनि आसन्न ११औँ महाधिवेशनमा पार्टीको नीतिमा छलफल नहुने बताउनुभएको थियो । ‘तीन महिना अगाडि मात्रै विधान महाधिवेशन गरेर नीतिमा छलफल भएको छ । इतिहास, हाम्रा काम, सफलताहरू र कमी कमजोरी सबै समीक्षा गरेका छौँ’, उहाँको भनाइ थियो, ‘हाम्रा राजनीतिक प्रस्ताव, राजनीतिक प्रतिवेदन प्रस्ताव पारित गरिसकेका छौँ । विधानमा धेरै ठूलो हेरफेर गर्नुपर्ने छैन ।’

यसैबीच, एमालेले महाधिवेशनमा सहभागिताका लागि काठमाडौंका घरघरमा पुगेर निमन्त्रणा दिन सुरु गरेको छ । बुधबार काँडाघारीस्थित वीरेन्द्र चोकबाट एमालेले निमन्त्रण अभियान सुरु गरेको हो । एमाले उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीले काठमाडौं महानगरपालिका-२ अन्तर्गत वीरेन्द्र चोक, काँडाघारीमा भएको कोण सभामार्फत अभियानको सुरुवात गर्नुभयो । एमालेको ११औँ राष्ट्रिय महाधिवेशन मंसिर २७ बाट काठमाडौंमा सुरु हुँदै छ । महाधिवेशनमा तीन लाख बढीको सहभागिता जुटाउने दाबी एमालेले गरेको छ ।

एमालेको ११औँ महाधिवेशनमा २१५४ प्रतिनिधि सहभागी हुने भएका छन् । प्रतिनिधि व्यवस्थापन समितिको बुधबार बसेको बैठकले राष्ट्रिय महाधिवेशनका प्रतिनिधिहरूको टुंगो लगाएको केन्द्रीय संगठन विभागको प्रमुखको काशीनाथ अधिकारीले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार महाधिवेशनमा निर्वाचित, विशेष र पदेन गरी २१५४ जना प्रतिनिधि रहनेछन् । केन्द्रीय सल्लाहकार परिषद्का ३०९ जना सदस्यहरूको पनि महाधिवेशनमा सहभागिता रहनेछ ।

महाधिवेशनमा नीतिगत समीक्षा गर्नु व्यावहारिक हुँदैन : ज्ञवाली
एमाले उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीले महाधिवेशन नेतृत्व चयनमा मात्रै केन्द्रित हुने बताउनुभयो । काठमाडौंमा घरदैलो अभियानको सुरुवात गर्दै उहाँले प्रत्येक घटनाबारे छलफल गर्न महाधिवेशनकै आयोजना गर्नु या त्यसको मञ्च प्रयोग गर्नु सम्भव र व्यावहारिक नहुने बताउनुभयो । आवेग, मनोवैज्ञानिक दूरी र पक्षधरतामा बाँडिएको बेला गरिने समीक्षा वस्तुनिष्ठ हुन नसक्ने उहाँको भनाइ छ । ‘दुई महाधिवेशनका बीचमा राष्ट्रिय राजनीतिमा कुनै फेरबदल आयो र पार्टीका तात्कालिक नीतिहरूमा फेरबदल गर्नुपर्ने भयो भने त्यस्तो अख्तियारी महाधिवेशनले केन्द्रीय कमिटीलाई दिएकै हुन्छ । प्रत्येक घटनाबारे छलफल गर्न महाधिवेशनकै आयोजना गर्नु या त्यसको मञ्च प्रयोग गर्नु सम्भव र व्यावहारिक दुवै हुँदैन’, उहाँले भन्नुभयो, ‘नेतृत्वमाथि यति गम्भीर चुनौती खडा भएको बेला विधानको व्यवस्थाबमोजिम स्थापना गरिएको स्वयंसेवक संस्थाबारे त कतिपय भिन्न स्वर सुनिन्छन् भने यतिबेला समग्र विषयमा सम्यक विश्लेषण सम्भव देखिँदैन । तसर्थ, आसन्न महाधिवेशनलाई नेतृत्व चयनमा केन्द्रित गरौँ । सहमतिको हरसम्भव प्रयत्न गरौँ । हुनै सकेनछ भने स्वस्थ, मर्यादित र लोकतान्त्रिक अभ्यास गरौँ र पार्टी एकतालाई थप सुदृढ गरौँ ।’

महाधिवेशनबाट दुई कार्यकालको व्यवस्था पुनः कायम गर्नुपर्छ : विष्ट
एमाले सचिव गोकर्ण विष्टले पार्टीको एउटा पदमा दुई कार्यकालको व्यवस्था पुनः कायम गरेर जानुपर्ने बताउनुभएको छ । बुधबार काठमाडौंमा आयोजित अन्तर संवादमा त्यो व्यवस्था हटाउँदा समस्या भएकाले फेरि दुई कार्यकालको व्यवस्था गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो । ‘लोकतन्त्रमा जनताले जहिल्यै आशा गरिरहने अवस्था हुन्थ्यो तर हामीले दुई कार्यकालको व्यवस्था हटाउँदा त्यसमा पनि समस्या भो’, उहाँले भन्नुभयो, ‘अब हामीले आगामी महाधिवेशनबाट दुई कार्यकालको व्यवस्था पुनः कायम गरेर प्रभावकारी बनाउनुपर्छ । त्यसमा हामी सफल हुनेछौँ ।’ पुस्ताले प्रतिनिधित्व चाहेको भन्दै ४० वर्षमुनिका लागि कोटा नै निर्धारण गरेर केन्द्रीय सदस्य बनाउने उहाँले बताउनुभयो । सुशासनमा जोड दिए मात्रै युवाको आकर्षण पार्टीमा हुने उहाँको भनाइ थियो । ‘जति धेरै सुशासनमा जोड दिएर सफलता मिल्छ युवा पुस्ताको आकर्षण त्यति नै हुन्छ’, उहाँले भन्नुभयो ।

ओलीले अभिभावकीय भूमिकामा बसेर नेतृत्व प्रस्ताव गरे मात्रै सहमति हुनसक्छ : पोखरेल
एमालेका वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलले पार्टी र आन्दोलनको हितलाई केन्द्रमा राखेर आफूहरू अघि बढ्ने बताउनुभएको छ । बुधबार राजधानीमा आयोजित पत्रकारहरूसँगको अन्तरक्रियामा बोल्दै नेता पोखरेलले ‘प्यानल’बारे छलफलमै रहेको बताउनुभयो । वाम एकताको पक्षमा आफूहरू रहेको भन्दै पार्टी छाडेर जाने कुरा आफूहरूले नसोचेको उहाँको भनाइ छ । ‘प्रतिस्पर्धामा गरिन्छ भने त्यसको परिणामलाई स्वीकारिन्छ । जित्दा मात्रै खुसी होइन, जित्न नसक्दा पनि त्यसलाई स्वीकार गर्न सक्नुपर्छ । भीम रावल र माधव नेपालजीको जस्तो दृष्टान्त हाम्रो हकमा लागू हुँदैन’, उहाँले भन्नुभयो, ‘हामी प्रतिस्पर्धा गर्छौं, यदि हामी विजयी नभए पनि एमालेको पक्षमा, एमाले भएर रहिरहन्छौँ ।’
पोखरेलले पूर्वराष्ट्रपति विद्या भण्डारीको सदस्यता रोक्नु गलत भएको बताउनुभयो । पोखरेलले अहिलेको परिस्थितिमा अन्य कुनै तरिकाले सहमति जुट्ने सम्भावना आफूले नदेखेको स्पष्ट पर्नुभयो । तर, सहमतिका लागि अध्यक्ष ओली ‘अभिभावकीय भूमिका’मा बस्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो । ‘सहमति हुनसक्छ, तर अहिलेको सन्दर्भमा पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले अभिभावकीय भूमिकामा बस्ने र उहाँले महाधिवेशन हलमा औपचारिक ढंगले अबको नेतृत्व फलानो हो भन्नुभयो भने सहमति हुनसक्छ’, पोखरेलले भन्नुभयो, ‘त्यस्तो अवस्थामा मात्र सहमति हुन्छ, नत्र अरू हिसाबमा सहमति हुन्छ जस्तो मलाई लाग्दैन ।’

ओलीले ‘जेन-जी’ आन्दोलनबारे छानविन गर्न बनेको आयोगमा उपस्थित भएर बयान दिनुपर्ने उहाँले बताउनुभयो । आयोगका अध्यक्षको भूमिका र प्रस्तुतिमाथि प्रश्न उठाउने ठाउँ भए पनि कानुनी प्रक्रियालाई सम्मान गर्नुपर्ने पोखरेलले बताउनुभयो ।