काठमाडाैं । जाडो मौसम सुरु भएसँगै तापक्रम घट्नु, हुस्सु र चिसो हावा चल्नुका कारण रुघाखोकी, घाँटी दुख्ने, ज्वरो, टाउको दुख्ने तथा शरीर दुख्ने समस्या बढ्न थाल्छन्। विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा र दीर्घरोगीहरूमा संक्रमण छिटो देखिने गर्छ। मौसम परिवर्तनका बेला शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली केही कमजोर हुन सक्छ, जसले भाइरसजन्य संक्रमणलाई सहज बनाउँछ। त्यसैले जाडोयाममा विशेष सावधानी अपनाउनु अत्यन्त जरुरी हुन्छ।
सबैभन्दा पहिले व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्छ। हात धुने बानी अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। बाहिरबाट घर फर्किँदा, खाना खानु अघि तथा शौचालय प्रयोगपछि साबुनपानीले कम्तीमा २० सेकेन्डसम्म हात धुनुपर्छ। हात सफा नराख्दा भाइरस सजिलै शरीरभित्र प्रवेश गर्न सक्छ। रुघाखोकी लागेका व्यक्तिसँग नजिकको सम्पर्क कम गर्नु र भीडभाड भएको स्थानमा जाँदा मास्क प्रयोग गर्नु पनि प्रभावकारी उपाय हो।
जाडोमा शरीर न्यानो राख्नु अत्यावश्यक हुन्छ। बाक्लो र तह–तहको कपडा लगाउने, टाउको, घाँटी र खुट्टा ढाक्ने बानी बसाल्नुपर्छ। बिहान र बेलुकाको चिसो समयमा अनावश्यक बाहिर ननिस्कनु राम्रो हुन्छ। घरभित्र पर्याप्त घाम पस्ने व्यवस्था गर्नु र कोठा हावापानी चल्ने गरी खुला राख्नुले संक्रमणको जोखिम घटाउँछ।
खानपानमा सन्तुलन मिलाउनु अर्को महत्वपूर्ण पक्ष हो। भिटामिन ‘सी’ युक्त फलफूल जस्तै सुन्तला, कागती, अम्बा, कीवी आदि सेवन गर्नुपर्छ। तातो झोलिलो परिकार, सुप, ज्वानो पानी, अदुवा–तुलसी मिसिएको तातो पानी सेवन गर्दा घाँटी दुखाइ र चिसो कम गर्न सहयोग पुग्छ। प्रशस्त पानी पिउनु आवश्यक छ, किनकि जाडोमा प्यास कम लागे पनि शरीरलाई पानी उत्तिकै चाहिन्छ।
पर्याप्त आराम र निद्रा पनि स्वास्थ्यका लागि जरुरी हुन्छ। वयस्क व्यक्तिले दैनिक ७–८ घण्टा र बालबालिकाले ८–१० घण्टा सुत्नुपर्छ। आराम नपुग्दा प्रतिरक्षा शक्ति कमजोर भई संक्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ। नियमित हल्का व्यायाम तथा घाममा बस्ने बानीले शरीरलाई सक्रिय राख्छ र रोगसँग लड्ने क्षमता बढाउँछ।
ADVERTISEMENT
यदि रुघाखोकी वा ज्वरो देखियो भने घरमै आराम गर्नु उत्तम हुन्छ। चिकित्सकको सल्लाहबिना जथाभावी एन्टिबायोटिक सेवन गर्नु हुँदैन, किनकि धेरैजसो रुघाखोकी भाइरसका कारण हुन्छ। ज्वरो धेरै दिनसम्म रहिरहेमा, सास फेर्न गाह्रो भएमा, वा बालबालिकामा अत्यधिक कमजोरी देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्नुपर्छ। दीर्घरोगी, गर्भवती महिला र वृद्धवृद्धाले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।
बालबालिकाको हकमा विद्यालय वा डे–केयरमा संक्रमण छिटो फैलिन सक्छ। त्यसैले बच्चालाई सफा र न्यानो राख्ने, पौष्टिक खाना दिने तथा बिरामी हुँदा घरमै राख्ने बानी राम्रो हो। वृद्धवृद्धामा निमोनिया जस्ता जटिल समस्या देखिन सक्ने भएकाले समयमै उपचार आवश्यक हुन्छ।
घरभित्र धूम्रपान नगर्नु पनि महत्वपूर्ण छ। धूम्रपानले फोक्सो कमजोर बनाउँछ र संक्रमणको जोखिम बढाउँछ। साथै, धुलो–धुवाँबाट जोगिनु र कोठा सफा राख्नुले एलर्जी तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या कम गर्छ।
समग्रमा, जाडो मौसममा रुघाखोकी तथा ज्वरो सामान्य समस्या भए पनि सावधानी अपनाएमा यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। व्यक्तिगत सरसफाइ, सन्तुलित आहार, पर्याप्त आराम, न्यानो कपडा र समयमै चिकित्सकीय सल्लाह नै स्वस्थ जाडोयाम बिताउने मुख्य आधार हुन्। आफू सुरक्षित रहँदा परिवार र समुदाय पनि सुरक्षित रहन्छन्।
बिक्रीमा विद्यावारिधि ?
युवा जनशक्ति निर्यात गर्ने देश
गल्तीलाई आत्मसात गर्ने कि अझै
योगचौतारी नेपाल स्वस्थ समाज निर्माणमा
नाती मेरो साथी
राजनीतिक नेतृत्व अभिभावक बन्ने कि