कांग्रेस विवादमा ‘आइसब्रेक’

काठमाडौं । गत पुस अन्तिम साता काठमाडौंमा सम्पन्न विशेष महाधिवेशनबाट उत्कर्षमा पुगेको आन्तरिक विवादमा मिलाउन नेपाली कांग्रेसका शीर्ष नेताहरूबीच संवाद सुरु भएको छ । पार्टीको तत्कालीन केन्द्रीय कार्यसमिति र संस्थापन पक्षको असहमतिबीच भएको विशेष महाधिवेशनबाट गगनकुमार थापा पार्टी सभापति चयन हुनुभएको थियो । सोही विशेष महाधिवेशनलाई सर्वोच्च अदालतले समेत आधिकारिकता दिए पनि हालसम्म कांग्रेसभित्र राजनीतिक लडाइँ कायमै छ । असन्तुष्ट समूह गुटगत भेला र बैठक गरिरहेको छ । कतिपय नेताहरूले पार्टी औपचारिक विभाजन उन्मुख भइसकेको टिप्पणी गरिरहेको बेला शीर्ष नेताहरू भने आन्तरिक विवाद समाधानको प्रयासमा जुटेका छन् । हालै सम्पन्न पार्टीको केन्द्रीय समिति बैठकले पार्टीभित्र देखिएको विशेष महाधिवेशनको पक्ष र विपक्षमा देखिएको विवाद समाधानका लागि सभापति थापालाई नै जिम्मेवारी दिएको थियो ।

सोहीअनुसार सभापति थापाले असन्तुष्ट नेताहरूसँगको संवाद सुरु गर्नुभएको छ । सभापति थापाले निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा समूहको नेतृत्व गरिरहनु भएका निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता डा.शेखर कोइरालासँग विवाद समाधानको पहलस्वरूप संवाद गर्नुभएको छ । निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्कालाई गोल्फुटारस्थित उहाँकै निवासमा पुगेर सभापति थापाले वैशाख ६ गते साँझ भेट्नुभएको थियो । यस्तै, वैशाख १५ मा सभापति थापा र असन्तुष्ट पक्षका नेता रमेश लेखकबीच भेटवार्ता भएको थियो । डा.कोइरालालाई वैशाख २२ गते मंगलबार विशालनगरस्थित उहाँकै सचिवालयमा पुगेर भेट्नुभएको थियो । आन्तरिक विवाद समाधानको प्रयासस्वरूप निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्कासँग सभापति थापा र उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले बुधबार उहाँकै निवास गोल्फुटार पुगेर भेटवार्ता गर्नुभएको छ ।

तीन नेताबीच बिहान डेढ घण्टा छलफल भएको जानकारी दिँदै खड्काका स्वकीय सचिव गौतम बिसीले भन्नुभयो, ‘तीन नेताबीच बिहान ११ बजेदेखि साढे १२ बजेसम्म डेढ घण्टा कुराकानी भयो । पार्टीको विवाद समाधान गरी अगाडि बढ्ने सहमति बनेको छ ।’ विशेष महाधिवेशनपछि सभापति थापाले खड्कालाई भेटेको यो दोस्रोपटक हो । सभापति थापासँगको पहिलो भेटबारे नेता खड्काले आफ्नो समूहका नेताहरूको वैशाख १५ गते महाराजगञ्जस्थित स्मार्ट होटलमा भएको भेलामा ब्रिफिङ गर्नुभएको थियो । पार्टीभित्रको विवाद समाधान गर्न सभापति थापा र अन्य पदाधिकारीले पनि अनौपचारिक रूपमा अन्य नेताहरूसँगको छलफललाई पनि जारी राखेका छन् । सभापति थापाले मंगलबार नेता डा.कोइरालासँगको भेटमा पनि विवाद मिलाउने विषयबारे सुझाव माग्नुभएको थियो । जवाफमा डा. कोइरालाले विवाद समाधानको सूत्र ल्याएर आउन सुझाव दिनुभएको जानकारी दिँदै कोइरालाको सचिवालयले भनेको छ, ‘सभापतिज्यूले मिलाउने विषय के के हुन् दिनुस् । म मिलाउन तयार छु भन्नुभयो । जवाफमा शेखर दाइले सभापति तपाईं हो । यसरी मिलाउनुपर्छ भन्ने योजना ल्याएर आउनुस् भन्नुभयो ।’

नेता डा. शेखर कोइरालाले सभापति थापासँगको छलफलपछि निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्का र नेता अर्जुननरसिंह केसीसँग पार्टी विवाद समाधानबारे छलफल गर्नुभएको छ । खड्कासँग मंगलबार आफ्नै विशालनगरस्थित सचिवालयमा र केसीसँग केसी निवासमा पुगेर भेट गरेको कोइरालाका स्वकीय सचिव दिनेशचन्द्र थपलियाले जानकारी दिनुभएको छ । दुवै भेटमा पार्टीभित्र विशेष महाधिवेशनपछि देखिएको विवाद समाधान कसरी गर्ने भन्नेबारे छलफल भएको थपलियाले जानकारी दिनुभएको छ । पार्टी सहमहामन्त्री उदयशमशेर राणाले विधानको परिधिभित्र रहेर विवाद समाधान गर्न आफूहरू तयार रहेको र त्यसैअनुरूप नेताहरूलाई सभापतिले भेटिरहेको जानकारी दिँदै भन्नुभयो, ‘विधानअनुरूप मिल्नसक्ने सबै विषय मिलाएर अगाडि बढ्न हामी तयार छौँ । त्यसका लागि सभापतिज्यूले नेताहरूलाई भेट्ने कुराकानी भएको छ । त्योअनुसार उहाँले नेताहरूलाई भेटिरहनु भएको छ ।’ आधिकारिकता विवादमा सर्वोच्चको फैसलापछि पनि खड्का पक्ष यही वैशाखमा १५औँ महाधिवेशन गर्नुपर्ने अडानमा छ । संस्थापन पक्षले भने पार्टी महाधिवेशनमा आगामी असोजमा गर्ने निर्णय गरेको छ ।

शीर्ष नेताहरूबीच संवाद हुनु महत्त्वपूर्ण : विश्वकर्मा
निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्का पक्षका नेता मीन विश्वकर्माले पार्टीभित्र जारी आन्तरिक संवाद र एकताको प्रयासले सकारात्मक संकेत दिएको बताउनुभएको छ । पार्टीभित्र विभाजन औपचारिक रूपमा नभए पनि मनोवैज्ञानिक र संरचनात्मक रूपमा एकता नरहेको उल्लेख गर्दै उहाँले भन्नुभयो, ‘शीर्ष नेताहरूबीच संवाद सुरु हुनु नै महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो । एकथरी साथीहरू विद्रोही शैलीमा आउनुभयो र आधिकारिक समिति विस्थापित गर्नुभयो, त्यसलाई अदालतहरू आयोगहरूले मान्यता दियो । तर, त्यो पार्टी एक भएन ।’ पार्टी एक बनाउनका लागि शीर्ष नेताहरूले अर्को पार्टी बनाउन रोकेको उल्लेख गर्दै विश्वकर्माले भन्नुभयो, ‘साथीहरूलाई रोकेर फकाएर भए भने र भनेर मिलाएर राखिरहनु भएको छ । अब यो बेलामा पार्टीका जसले आधिकारिक जिम्मेवारी पाउनुभयो त्यो जिम्मेवारी पाउने साथीहरूले संवाद सुरु गर्नुपर्छ भनेका थियौँ त्यो भएको छ ।’

ADVERTISEMENT

अब नियमित संवाद हुन्छ : प्रवक्ता चालिसे
प्रवक्ता देवराज चालिसेले विधानको परिधिभित्र रहेर पार्टीलाई मिलाउन संस्थापन लचिलो भएर अगाडि बढ्ने बताउनुभएको छ । विवाद समाधानका लागि शीर्ष नेताहरूबीच अब नियमित भेटवार्ता सुरु भएको जानकारी दिँदै प्रवक्ता चालिसेले भन्नुभयो, ‘नियमित भेटघाट अब भइरहन्छन्, हामी पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउनुपर्छ भन्ने पक्षमा छौँ । पार्टीले दिएको जिम्मेवारीअनुसार सभापतिले छलफल थाल्नुभएको छ ।’

पूर्व-प्रधानमन्त्री देउवा दम्पतीविरुद्ध रेड नोटिस जारी गर्न इन्टरपोलद्वारा अस्वीकार
पूर्व-प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र उहाँकी पत्नीसमेत रहनुभएकी पूर्व–परराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु राणा देउवाविरुद्व रेड नोटिस जारी गर्न इन्टरपोलले अस्वीकार गरेको छ । इन्टरपोलले सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धानमा रहनुभएका पूर्व-प्रधानमन्त्री देउवा र देउवा पत्नीसमेत रहनुभएकी पूर्व-परराष्ट्रमन्त्री आरजुविरुद्ध अहिलेकै अवस्थामा रेड नोटिस जारी गर्न नसकिने जवाफ पठाएको हो । देउवा दम्पतीविरुद्ध सम्बद्ध कसुर नदेखिएको र एकैपटक सम्पत्ति शुद्धीकरणमा अनुसन्धान अघि बढाएको विषयलाई पनि रेड नोटिसका लागि आवश्यक सर्तहरू नपुगेको भन्दै इन्टरपोलले प्रश्न उठाएको छ ।

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागको अनुरोधमा जिल्ला अदालत काठमाडौंले २४ चैत २०८२ मा देउवा दम्पतीविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरेको थियो । त्यसपछि विभागले पक्राउ पुर्जीपत्र र अनुसन्धान भइरहेको कसुर उल्लेख गरी रेड नोटिस जारीको प्रक्रिया अघि बढाउन प्रहरीमार्फत इन्टरपोललाई अनुरोध गरेको थियो । देउवा दम्पती हाल हङ्कङमा रहेको बताइए पनि यसबारे औपचारिक विवरणहरू सरकार र देउवाको परिवारबाट आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक भएको छैन ।

‘जेन-जी’ विद्रोहको बेला भदौ २४ गते देउवा दम्पतीमाथि निवासमै सांघातिक आक्रमण भएको थियो । त्यसपछि असोजमा देउवा दम्पती उपचारका लागि सिंगापुर गएका थिए । त्यहाँबाट स्वदेश फर्किएको केही समयपछि अर्थात् फागुन १४ गते देउवा त्रिभुवन विमानस्थलबाट पुनः सिंगापुर जानुभएको थियो । पूर्वमन्त्री आरजु भने भारत हुँदै सिंगापुर पुग्नुभएको थियो । देशबाहिर रहेकै बेला सरकारले उनीहरूलाई सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानको दायरामा तानेको थियो । गत २४ चैतमा देउवा दम्पतीविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी भएको थियो । पक्राउ पुर्जी जारी भएसँगै देउवा दम्पतीलाई नेपाल ल्याउने प्रक्रिया अघि बढाएको थियो ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार इन्टरपोलले देउवा दम्पतीविरुद्धको सम्बन्धित कसुर कुन हो ? कुन–कुन कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ ? अनुसन्धान कुन अवस्थामा पुगेको छ भन्ने विषय उठाएको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालय स्रोतले रेड नोटिस जारी गर्न पठाइएको पत्र नोटिस जारी नभई फिर्ता आएको पुष्टि गरेको छ । प्रहरी स्रोतका अनुसार इन्टरपोलले थप कागजातको विवरण एनसिबी (नेसनल सेन्ट्रल ब्युरो) काठमाडौंसँग माग गरेको छ ।