मानिसको शरीरमा देखिने साना–साना परिवर्तनले कहिलेकाहीँ ठूलो जिज्ञासा जन्माउँछ । कसैको निधार फराकिलो हुन्छ, कसैको आँखा चम्किला, कसैको हातका रेखा गहिरा । यस्तै, धेरैले ध्यान नदिने तर रोचक मानिने एउटा विषय हो— कानमा उम्रिने रौं ।
कतिपय मानिसको कानको बाहिरी भागमा हल्का रौं देखिन्छ भने केहीको कानभित्रै बाक्लो रौं उम्रिएको हुन्छ । आधुनिक विज्ञानले यसलाई सामान्य जैविक प्रक्रिया माने पनि प्राचीन समुद्र शास्त्र ले भने यसलाई व्यक्तिको स्वभाव, भाग्य, स्वास्थ्य र जीवनशैलीसँग जोडेर व्याख्या गरेको पाइन्छ ।
के हो समुद्र शास्त्र ?
समुद्र शास्त्र अनुसार शरीरका विभिन्न अंगको बनावट, आकार, रेखा, रङ तथा कपालको अवस्थाबाट व्यक्तिको स्वभाव र भविष्यबारे अनुमान गरिन्छ । प्राचीन पूर्वीय परम्परामा यो विद्या ज्योतिषसँग पनि सम्बन्धित मानिन्छ ।
समुद्र शास्त्रका विद्वानहरूले कानलाई विशेष अंगको रूपमा लिने गरेका छन् । कानको आकार, लम्बाइ, लोती र त्यसमा हुने रौंलाई समेत विशेष संकेतको रूपमा हेरिन्छ ।
कानमा हल्का रौं : शान्त र सन्तुलित व्यक्तित्व
समुद्र शास्त्रका अनुसार कानमा थोरै र हल्का रौं भएका मानिसहरू सामान्यतया शान्त स्वभावका हुन्छन् ।
यस्ता व्यक्तिहरू झगडा, विवाद र अनावश्यक तनावबाट टाढा रहन चाहन्छन् । उनीहरू आफ्नो जीवनलाई सन्तुलित ढंगले अघि बढाउन रुचाउँछन् ।
यस्ता मानिसहरू परिवार र समाजमा पनि नरम व्यवहारका कारण प्रिय बन्ने विश्वास गरिन्छ । उनीहरू निर्णय लिनुअघि धेरै सोच्ने र भावनात्मक रूपमा परिपक्व हुने बताइन्छ ।
बाक्लो र खस्रो रौं : आत्मविश्वास र फरक सोच
यदि कानमा बाक्लो तथा खस्रो रौं छ भने समुद्र शास्त्रले त्यसलाई बलियो आत्मविश्वासको संकेत मानेको छ ।
यस्ता व्यक्तिहरू चुनौतीसँग डराउँदैनन् । उनीहरू आफ्नै शैलीमा जीवन जिउन रुचाउँछन् र भीडभन्दा अलग पहिचान बनाउन चाहन्छन् ।
समाजमा नेतृत्व गर्ने क्षमता, जोखिम उठाउने बानी र कठिन परिस्थितिमा पनि टिकिरहने शक्ति उनीहरूमा हुने विश्वास गरिन्छ ।
धन, समृद्धि र मेहनतसँग सम्बन्ध
समुद्र शास्त्रमा कानको रौंलाई आर्थिक अवस्थासँग पनि जोडिएको पाइन्छ ।
विशेषगरी कानमा व्यवस्थित रूपमा रौं उम्रिएको व्यक्तिलाई मेहनती, इमान्दार र आर्थिक रूपमा प्रगति गर्ने स्वभावको मानिन्छ ।
यस्ता मानिसहरू आफ्नो परिश्रमबाट सफलता हासिल गर्ने र जीवनमा बिस्तारै समृद्धि प्राप्त गर्ने विश्वास गरिन्छ ।
धेरै प्राचीन मान्यतामा कानको रौंलाई “धन आकर्षित गर्ने संकेत” का रूपमा समेत व्याख्या गरिएको पाइन्छ ।
स्वास्थ्य र दीर्घायुको संकेत ?
समुद्र शास्त्रअनुसार कानमा बाक्लो रौं हुने व्यक्तिको स्वास्थ्य राम्रो हुने मान्यता छ ।
यस्ता व्यक्तिहरूको प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो हुने, रोगसँग लड्ने क्षमता बढी हुने र उनीहरू दीर्घायु हुने विश्वास गरिन्छ ।
यद्यपि आधुनिक चिकित्सा विज्ञानले भने कानमा रौं बढ्नु मुख्यतः उमेर, हार्मोन तथा आनुवंशिक कारणसँग सम्बन्धित हुने बताउँछ ।
नरम र पातलो रौं : तीक्ष्ण बुद्धि र समझदारी
कानमा नरम, पातलो र हल्का रौं हुने व्यक्तिलाई समुद्र शास्त्रले बुद्धिमान र विश्लेषणात्मक सोच भएको मान्छेका रूपमा चित्रण गर्छ ।
यस्ता व्यक्तिहरूले जीवनका जटिल विषयहरू सजिलै बुझ्ने, अध्ययनमा रुचि राख्ने र आफ्नो क्षमताबाट ठूलो सफलता हासिल गर्ने सम्भावना रहने बताइन्छ ।
उनीहरूमा सिर्जनशीलता र नयाँ कुरा सिक्ने इच्छा पनि बलियो हुने मानिन्छ ।
अत्यधिक बाक्लो र गुजुल्टो रौं : असन्तुष्टि र तनावको संकेत
समुद्र शास्त्रले अत्यन्तै बाक्लो, अव्यवस्थित वा गुजुल्टिएको कानको रौंलाई भने शुभ संकेतका रूपमा लिँदैन ।
यस्ता व्यक्तिहरू जीवनमा बारम्बार उतारचढाव भोग्ने, मानसिक तनावमा रहने र सन्तुष्ट हुन कठिन मानिने उल्लेख गरिएको छ ।
कतिपय अवस्थामा उनीहरूलाई शारीरिक तथा मानसिक समस्या पनि सताउने विश्वास गरिन्छ ।
वैज्ञानिक दृष्टिकोण के भन्छ ?
आधुनिक विज्ञानले कानमा रौं उम्रिनुलाई सामान्य शारीरिक प्रक्रिया मान्छ । उमेर बढ्दै जाँदा, विशेषगरी पुरुषमा, हर्मोनल परिवर्तनका कारण कान र नाकमा रौं बढ्न सक्छ ।
चिकित्सकहरूका अनुसार यो कुनै विशेष शुभ–अशुभ संकेत होइन । आनुवंशिक कारण, टेस्टोस्टेरोन हर्मोन र उमेर मुख्य कारण हुन सक्छन् ।
त्यसैले समुद्र शास्त्रका यस्ता व्याख्यालाई धार्मिक–सांस्कृतिक विश्वासका रूपमा लिनु उपयुक्त मानिन्छ ।
कानमा रौं हुनु धेरैका लागि सामान्य कुरा हुन सक्छ, तर प्राचीन मान्यतामा यसले व्यक्तिको स्वभाव, भाग्य र जीवनशैलीबारे रोचक संकेत दिने विश्वास गरिन्छ ।
कसैले यसलाई समृद्धिको प्रतीक मान्छन्, कसैले बुद्धिमत्ताको । तर अन्ततः व्यक्तिको सफलता र व्यक्तित्व उसको सोच, व्यवहार र कर्ममै निर्भर रहने कुरा आधुनिक समाजले स्वीकार गरेको छ ।







राज्यको धरपकडले निजी क्षेत्र त्रसित
ड्युटीमै रहेका प्रहरी सहायक निरीक्षक
संसद बैठकमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साह
वरिष्ठ चिकित्सक उपाध्यायको निधन
विश्व रोबोटिक्समा नेपाली चेलीको ऐतिहासिक
कर्णाली : संघर्ष, सम्भावना र