काठमाडौँ । मौसम परिवर्तनसँगै हाल देशभर रुघाखोकी र भाइरल ज्वरोका बिरामीहरूको संख्या ह्वात्तै बढेको छ। बदलिँदो तापक्रम र प्रदूषणका कारण धेरैलाई नाकबाट पानी बग्ने, घाँटी दुख्ने, र शरीर गल्ने जस्ता समस्याले सताइरहेको छ। सामान्य लाग्ने यो समस्यालाई बेवास्ता गर्दा यसले जटिल रूप लिन सक्छ। चिकित्सकहरूका अनुसार रुघाखोकी लागेको समयमा औषधीभन्दा बढी खानपान र जीवनशैलीमा ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ।
के खाने? (उपयोगी खानेकुरा)
रुघाखोकी लागेको बेला शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता (इम्युनिटी) कमजोर हुन्छ। यस्तो अवस्थामा शरीरलाई ऊर्जा दिने र भाइरससँग लड्न मद्दत गर्ने खानेकुरा खानुपर्छ:
तातो झोलिलो पदार्थ: तातो पानी, बेसार पानी, तुलसी र अदुवाको चिया, तथा गेडागुडीको रस (सुप) प्रशस्त मात्रामा पिउनुपर्छ। यसले घाँटीको खसखस कम गर्नुका साथै शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्छ।
अदुवा, लसुन र बेसार: यी तीनै चिजमा प्राकृतिक एन्टिबायोटिक र एन्टिइन्फ्लेमेटरी गुण हुन्छ। लसुनले शरीरमा तापक्रम सन्तुलन गर्न र अदुवाले घाँटीको संक्रमण निको पार्न मद्दत गर्छ।
भिटामिन सी युक्त फलफूल: अमिलो फलफूल जस्तै सुन्तला, कागती, र अमला खानु फाइदाजनक हुन्छ। भिटामिन सीले सेता रक्तकोषिकाको कार्यक्षमता बढाएर संक्रमण कम गर्छ।
मह: एक चम्चा महमा अलिकति मरिचको धुलो मिसाएर खाँदा खोकी निको हुन मद्दत पुग्छ। महले घाँटीमा 'लेयर' बनाएर दुखाइ कम गर्छ।
के नखाने? (बार्नुपर्ने खानेकुरा)
रुघाखोकी लागेको बेला केही खानेकुराले समस्यालाई थप बल्झाउन सक्छन्:
चिसो खानेकुरा र पेय: आइसक्रिम, फ्रिजको चिसो पानी, र कोल्ड ड्रिंक्स पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुपर्छ। यसले फोक्सोमा कफ (म्युकस) जम्ने प्रक्रियालाई तीव्र बनाउँछ।
दुग्धजन्य पदार्थ (सीमित मात्रामा): केही अध्ययनका अनुसार रुघा लागेको बेला दूध वा दहीको बढी सेवनले कफलाई बाक्लो बनाउन सक्छ, जसले गर्दा श्वासप्रश्वासमा अप्ठ्यारो हुन सक्छ।
तारेको र चिल्लो खानेकुरा: धेरै चिल्लो, मसलादार, र प्याकेटमा पाइने 'जंक फुड'ले घाँटीमा जलन पैदा गर्छ र पाचन प्रणालीलाई सुस्त बनाउँछ।
मदिरा र चुरोट: चुरोटको धुवाँले श्वास नलीमा इरिटेसन उत्पन्न गर्छ भने मदिराले शरीरलाई डिहाइड्रेट (पानीको कमी) गराउँछ।
चिकित्सकहरूका अनुसार, रुघाखोकी लागेका बिरामीले घरमै आराम गर्नु नै सबैभन्दा उत्तम उपाय हो। "हामी धेरैजसो रुघा लाग्नेबित्तिकै एन्टिबायोटिक खान हतारिन्छौँ, जुन गलत हो," एक चिकित्सक भन्छन्, "रुघा भाइरसका कारण लाग्ने हुनाले यसलाई निको हुन समय लाग्छ। तातो पानीको बाफ लिने र सफा–सुग्घर बस्नाले छिटो निको हुन मद्दत पुग्छ।"
यदि रुघाखोकीसँगै उच्च ज्वरो आएमा, सास फेर्न गाह्रो भएमा वा छाती दुखेमा तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा जाँच गराउनु पर्छ।




बिक्रीमा विद्यावारिधि ?
युवा जनशक्ति निर्यात गर्ने देश
गल्तीलाई आत्मसात गर्ने कि अझै
योगचौतारी नेपाल स्वस्थ समाज निर्माणमा
नाती मेरो साथी
राजनीतिक नेतृत्व अभिभावक बन्ने कि