बोल्दै नबोल्ने बालेन !

काठमाडौं । प्रश्नबिना लोकतन्त्र अधुरोजस्तै हुन्छ । तर, सत्ता वा शक्तिमा पुगेकाहरू न जिम्मेवारी पूरा गर्छन् न नागरिकका प्रश्नहरूको उत्तर दिन्छन् । दायित्वबाट भाग्ने शासकहरू नागरिकका प्रश्नलाई वास्ता गर्दैनन् । थामथुम गर्छन् । प्रश्न र दायित्व दुवैबाट भाग्ने प्रयत्न गर्छन् । अहिले नेपालमा फेरि त्यस्तै भएको छ । देशमा झण्डै दुईतिहाइ बहुमतको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)को एकल सरकार छ । अनि प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) निरन्तर प्रश्नदेखि भागिरहनु भएको छ । संसद्प्रति उत्तरदायी हुनुपर्ने उहाँ संसद्लाई नै बेवास्ता गरिरहनु भएको छ । संविधानको धारा ७६ को उपधारा १० मा प्रधानमन्त्री र मन्त्री सामूहिक रूपमा संघीय संसद्प्रति उत्तरदायी हुने भनिएको छ ।

बुधबारको प्रतिनिधिसभा बैठकमा प्रधानमन्त्री शाहले सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा जवाफ दिने कार्यसूची थियो । तर, संसद्मै जानुभएन । बालेनको सट्टा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेलाई प्रस्ताव पेस गर्न सभामुखले आग्रह गरेपछि संसद्मा हल्लीखल्ली नै भयो । सरकारले राष्ट्रपतिमार्फत प्रस्तुत गरेको नीति तथा कार्यक्रममा प्रधानमन्त्रीले आफैँ रोस्ट्रमबाट जवाफ दिने प्रचलन छ । प्रधानमन्त्री बालेनले भने आफैँले टेबल गराएको नीति तथा कार्यक्रममा सांसदहरूले उठाएका प्रश्नमा जवाफ दिन इन्कार गर्नुभयो । प्रधानमन्त्री संसद्प्रति उत्तरदायी नभएको भन्दै विपक्षीले कडा विरोध गरे तर, कसैको केही लागेन ।

संसद्प्रति बालेनको रुचि नदेखाएको यो पहिलो घटना भने होइन । अघिल्लो संसद् अधिवेशनमा उहाँले एक शब्द बोल्नुभएन । यसपालि पनि अहिलेसम्म एक शब्द बोल्नुभएको छैन । सोमबार राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नीति तथा कार्यक्रम वाचन गरिरहँदा बीचैमा बैठक छाडेर हिँड्नुभएको थियो । गत चैत १३ गते प्रधानमन्त्री नियुक्त हुनुभएका शाहले अहिलेसम्म संसद्मा सम्बोधन गर्नुभएको छैन ।

सिंहदरबारबाट चुपचाप शासन
बालेन प्रधामन्त्री बनेको डेढ महिना भयो । यो अवधिसम्म प्रधानमन्त्री शाहले चुपचाप शासन चलाइरहनु भएको मात्र छैन । न कुनै सार्वजनिक कार्यक्रममा बोल्नुभएको छ न संसद्मा नै । निर्वाचनपछिको प्रतिनिधिसभाको पहिलो अधिवेशनमा नौ दिन चल्यो, जसमा ६ वटा बैठक बस्यो । उहाँ बोल्नुभएन । बर्खे अधिवेशनमा पनि उहाँले अहिलेसम्म आफ्नो मौनता तोड्नुभएको छैन । विगतका सरकारका प्रधानमन्त्रीले संसद्बाट देशवासीका नाममा सम्बोधन गर्ने र आफ्नो आगामी कार्ययोजनाबारे जानकारी दिने अभ्यास थियो । परम्पराअनुसार नयाँ संसद्को पहिलो बैठकमै प्रधानमन्त्रीले सरकारको नीति, प्राथमिकता र दृष्टिकोणसहित देशवासीका नाममा सम्बोधन गर्ने अभ्यास रहँदै आएको थियो ।

संसद्मा मात्रै होइन, उहाँले राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललाई पनि भेट्नुभएको छैन र दलहरूसँग पनि संवाद गर्नुभएको छैन । उहाँले सञ्चार माध्यमसँग पनि संवाद गर्नुभएको छैन । हुन त यो उहाँको नयाँ बानी पनि होइन, काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर हुँदा पनि धेरै बोल्नुभएको थिएन । त्यो मात्रै होइन निर्वाचन अभियानकै क्रममा समेत उहाँले नबोली हात हल्लाएरै चुनाव जित्नुभयो । शाहले अहिलेसम्म एकै कार्यक्रममा १० मिनेटसम्म औपचारिक सम्बोधन गरेको रेकर्ड छैन । अधिकांश प्रतिक्रिया उहाँले सामाजिक सञ्जालमा लेखेरै दिने गर्नुभएको छ । महानगर प्रमुख हुँदा तत्कालीन सरकारलाई उहाँले सामाजिक सञ्जालबाटै प्रश्न गर्ने गर्नुभएको थियो ।

रवि र रास्वपालाई बचाउ गर्नै सकस
आफ्नै पार्टीको प्रधानमन्त्री मौन बसिदिएपछि सभापति रवि लामिछाने र रास्वपा नेता तथा सांसदहरूलाई भने बचाउ गर्ने सकस परेको छ । अध्यादेशदेखि सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर चल्दासमेत रवि र रास्वपाले बचाउ गर्नुपरेको छ । प्रधानमन्त्री बालेन मौन बस्दा रविले नै बोल्नुपर्छ । पार्टी प्रमुखको हैसियतले नेता तथा कार्यकर्ताका सम्पूर्ण गतिविधिको उहाँले नैतिक जिम्मेवारी लिनु स्वाभाविकै हो । तर, सरकारका काम कारबाहीको प्रतिरक्षा र जवाफदेहिताको भार पनि सभापति लामिछानेले नै बोक्नु परिरहेको छ । झण्डै दुईतिहाइ बहुमत प्राप्त शक्तिशाली सरकारले चुपचाप शासन चलाउन थालेपछि रास्वपा सांसदहरू पनि मिडियाबाट भागिरहेका छन् । उनीहरू क्यामेरा र मिडियाका बुम देख्नेबित्तिकै तर्किन थालेका छन् । सरकार मात्रै होइन, सांसद र सरकारका मन्त्रीहरूमाथि प्रश्न उठ्दा वा उनीहरू विभिन्न प्रकरणमा मुछिँदासमेत रविलाई नै प्रश्न गर्ने गरिन्छ र उहाँले नै जवाफ दिनुपर्ने स्थिति छ ।

नीति तथा कार्यक्रममा प्रस्तुत नसकिँदै प्रधानमन्त्री बाहिरिएको विषयमा व्यापक आलोचना भयो । तर, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ता चुपचाप देखिए । राजनीतिक सल्लाहकार असिम शाहले सोमबार साँझ नै प्रधानमन्त्रीको अस्वाभाविक व्यवहारको बचाउ गर्दै प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्यमा असहजता देखिएपछि केही समय विश्राम लिएको दाबी गर्नुभएको थियो । तर, स्टाटस नै अस्वाभाविक र झुट भएको भन्दै आलोचना भएपछि उहाँले तत्कालै हटाउनुभयो ।

रवि र बालेनबीच देखिने गरी तनाव बाहिर आएको छैन । तर, तालमेल भने मिलेजस्तो देखिँदैन । सरकार बनेपछि ७ वैशाखमा रास्वपाको १६ सदस्यीय सचिवालय पुनर्गठन भयो, जसमा सभापति लामिछानेदेखि सरकारमा रहेका अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले र अरू मन्त्री समेटिए । तर, रविपछिका वरिष्ठ नेता बालेन सचिवालय सदस्यमा बसेनन् । उहाँको नामबिना सचिवालयको १६ सदस्य सार्वजनिक गरियो । बालेननिकटका महामन्त्री भूपदेव शाह र सागर ढकाललाई सचिवालय सदस्य रहेको जानकारी दिइयो । तर, ठूलो शक्तिशाली पार्टी भए पनि बालेनको सचिवालयमा नाम आएन । पार्टीको बैठकमा नियमित नआएको, संसद्मा नबोलेको, नागरिकलाई सम्बोधन नगरेकोमा पनि प्रधानमन्त्रीमाथि पार्टीभित्रै प्रश्न उठेको छ ।

बालेन जे हुन् त्यै गरे, मान्छे अहिल्यै आकाश खसेझैँ गर्छन् : बास्कोटा
नेकपा एमालेका नेता गोकुल बास्कोटाले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह जे हो उहाँले संसद्मा त्यही नै गरेको टिप्पणी गर्नुभएको छ । तर, मानिसहरूले अहिले आकाश खसेझैँ गरिरहेको उहाँको भनाइ छ । ‘बालेन जे हुन्, त्यै गरे । मान्छे अहिल्यै आकाश खसेझैँ गर्छन् । गिलासमा रक्सीको अन्तिम मात्रा भरिएपछि बल्ल कथा सुरु हुन्छ’, उहाँले भन्नुभएको छ, ‘मैले हिजोको संसद् नहेरेर गल्ती गरेँछु भन्ने थियो । आज कसैले भने- मैले त्योभन्दा बढी मज्जा चार्ली च्याप्लिनको मौन हाँस्य कला र माइकल ज्याक्सनको नृत्यपूर्ण गीत हेरेर लिएँ ।’