श्रम बजारका चुनौती सामना गर्न त्रिपक्षीय सहकार्यमा जोड

काठमाडौं । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका एसोसिएट उपाध्यक्ष प्रवलजंग पाण्डेले श्रम बजारका विद्यमान परिवर्तन र चुनौती सामना गर्न व्यावहारिक नीतिगत लचकता, उद्यम उत्पादकत्व वृद्धि र सुदृढ त्रिपक्षीय सहकार्यको आवश्यकतामा जोड दिनुभएको छ । स्विट्जरल्याण्डको जेनेभामा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आइएलओ) को ११४औँ सत्रलाई नेपालको रोजगारदाता परिषद्तर्फबाट सम्बोधन गर्दै उहाँले यस्तो जोड दिनुभएको हो । विश्वभरका प्रतिनिधि, विशिष्ट व्यक्तित्व तथा सामाजिक साझेदारमाझ आफ्नो मन्तव्य राख्नुहुँदै उपाध्यक्ष पाण्डेले नेपाल हाल महत्त्वपूर्ण आर्थिक संक्रमणको चरणबाट गुज्रिरहेको उल्लेख गर्नुभयो ।

सरकारले सुशासन, लगानी प्रवर्द्धन तथा पूर्वाधार विकासमा प्रतिबद्धता देखाए पनि आन्तरिक बजारमा सुस्त आर्थिक वृद्धि, सीमित औद्योगिक विकास र बढ्दो व्यावसायिक लागत जस्ता चुनौती कायमै रहेकोतर्फ उहाँले विश्व समुदायको ध्यानाकर्षण गराउनुभयो । पाण्डेले भन्नुभयो, ‘नेपालको युवा जनशक्ति रोजगारीका लागि निरन्तर वैदेशिक गन्तव्यतर्फ पलायन भइरहेको छ । यो चिन्ताको विषय हो । लगानीमैत्री नीति, सीप विकास र शिक्षा श्रम बजारको वास्तविक मागसँग जोडेर स्वदेशमै मर्यादित एवं उत्पादकमूलक रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्नुपर्छ ।’
परिवर्तित विश्व परिवेश र डिजिटल अर्थतन्त्रको चर्चा गर्दै उहाँले नेपालमा पनि अनलाइन व्यवसाय, राइड-सेयरिङ र डेलिभरी प्लेटफर्म जस्ता डिजिटल सेवामा युवाहरूको संलग्नता तीव्ररूपमा बढिरहेको र त्यसले उद्यमशीलताका नयाँ अवसर ल्याए पनि श्रम मापदण्ड र सामाजिक सुरक्षाका विषयमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको बताउनुभयो ।

नेपालजस्ता विकासशील देशलाई कठोर विश्वव्यापी मापदण्ड थोपर्नुको सट्टा आफ्नो राष्ट्रिय यथार्थ, संस्थागत क्षमता र आर्थिक अवस्थाअनुरूप श्रम सुधार एवं कानुनी व्यवस्था लागू गर्न आवश्यक लचकता दिनुपर्नेमा उहाँको जोड थियो । उपाध्यक्ष पाण्डेले नेपाली रोजगारदातातर्फबाट अघि सारिएका प्रमुख प्राथमिकता र कार्यान्वयन भइरहेका प्रयासबारे पनि प्रस्तुतीकरण दिनुभएको थियो ।

राष्ट्रिय व्यावसायिक सुरक्षा तथा स्वास्थ्य कार्ययोजना लागू भएपछि रोजगारदाताहरूमा सुरक्षित र स्वस्थ कार्यस्थल सामाजिक जिम्मेवारीमात्र नभई उत्पादकत्व, दिगोपन र व्यावसायिक प्रतिस्पर्धात्मकताका लागि अपरिहार्य तत्त्व रहेको चेतना बढेको उहाँको भनाइ थियो । जसअन्तर्गत चिया र अलैंचीजस्ता क्षेत्रमा विशेष निर्देशिका निर्माण गरी प्रारम्भिक कार्य सुरु भइसकेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । त्यस्तै, महासंघले छनोट गरिएका उद्योगमा ‘केयर मोडल’ को पाइलट प्रोजेक्ट सफलतापूर्वक सुरु गरिसकेको जानकारी गराउँदै त्यसले विशेषगरी महिलाका लागि रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्न र कार्यस्थलमा सामाजिक समावेशीकरण तथा सामुदायिक कल्याण बढाउन ठूलो सहयोग पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

बाढी, पहिरो र मौसम परिवर्तनका कारण उद्योग, कृषि र जीविकोपार्जनमा परेको गम्भीर असरलाई मध्यनजर गर्दै उपाध्यक्ष पाण्डेले कार्यस्थलको भविष्यसम्बन्धी विश्वव्यापी छलफलहरूमा हरित रोजगारी र जलवायु जोखिममा रहेका नेपालजस्ता मुलुकलाई प्राविधिक सहयोग गर्ने विषय समेटिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । त्यसैगरी मध्यपूर्वमा जारी भू-राजनीतिक तनावले नेपालजस्तो विप्रेषण (रेमिट्यान्स), आयात र पर्यटनमा निर्भर अर्थतन्त्रलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको अवस्थामा रोजगारीको रक्षा गर्न, व्यवसायको निरन्तरता सुनिश्चित गर्न र आपसी संवाद सुदृढ बनाउन रोजगारदाताहरूको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुने पाण्डेको भनाइ थियो । उहाँले उद्यमहरूको उत्पादकत्व वृद्धि, कार्यस्थल सहकार्य, सीप विकास र नवप्रवर्तन प्रवर्द्धनका लागि आइएलओसँग दीर्घकालीन प्राविधिक सहयोगको मागसमेत गर्नुभएको थियो ।