गोलको महासंग्राम

काठमाडौं । कुनै पनि विश्वकपमा गोल्डेन बुटको दौड विस्तारै सुरु हुन्छ । कतिपय प्रतियोगितामा त एकै जना खेलाडीले सुरुदेखि नै बलियो अग्रता बनाएर दौडलाई एकतर्फी बनाइदिन्छन् । तर, उत्तर अमेरिकामा जारी फिफा विश्वकप २०२६ को दृश्य भने पूर्ण रूपमा फरक र ऐतिहासिक बनेको छ । यसपटक फुटबलप्रेमीहरूले इतिहासकै सबैभन्दा दुर्लभ र सनसनीपूर्ण ‘फोर-वे स्प्रिन्ट’ देख्न पाइरहेका छन्, जहाँ लियोनेल मेसी, किलियन एम्बाप्पे, एर्लिङ हालान्ड र ह्यारी केन यस्ता संख्याहरूका साथ अघि बढिरहेका छन्, जसले आधुनिक फुटबलका अन्य जुनसुकै प्रतियोगिता सहजै जित्न सक्थे ।

विश्वकपको एउटै संस्करणमा दुई अंकको गोल संख्या पुर्‍याउनु फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा दुर्लभ कीर्तिमान मानिन्छ । झण्डै एक शताब्दी लामो विश्वकपको इतिहासमा मात्र सीमित खेलाडीले यो कोशेढुंगा पार गरेका छन् । तर, सन् २०२६ मा भने एकै पटक चारजना विश्वप्रसिद्ध फरवार्डहरू यो दुर्लभ कीर्तिमानतर्फ तीव्र गतिमा लम्किरहेका छन् । हालको अवस्थामा अर्जेन्टिनाका कप्तान लियोनेल मेसी आठ गोलसहित शीर्ष स्थानमा हुनुहुन्छ । उहाँलाई फ्रान्सका किलियन एम्बाप्पे र नर्वेका एर्लिङ हालान्डले समान सात गोलका साथ पछ्याइरहनुभएको छ भने इंग्ल्याण्डका कप्तान ह्यारी केन ६ गोलसहित चौथो स्थानमा हुनुहुन्छ ।

फिफाको नियमअनुसार विश्वकपमा सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडीलाई गोल्डेन बुट प्रदान गरिन्छ । यदि प्रतियोगिताको अन्त्यमा दुई वा दुईभन्दा बढी खेलाडीको गोल संख्या बराबर भएमा टाइब्रेकर नियमका आधारमा विजेताको घोषणा गरिन्छ । जसमा पहिलो प्राथमिकता खेलाडीको कुल गोल संख्यालाई दिइन्छ । तर, गोल बराबर भएमा सर्वाधिक ‘असिस्ट’ दिने खेलाडी हेरिन्छ । असिस्ट पनि बराबर भएमा मैदानमा सबैभन्दा कम समय खेलेको खेलाडीलाई गोल्डेन बुट दिने गरिन्छ ।

विगतका प्रतियोगिताहरूलाई हेर्ने हो भने सन् २००६ मा मिरोस्लाभ क्लोज र २०१० मा था‘मस मुलरले मात्र पाँच गोल गरेर गोल्डेन बुट जित्नुभएको थियो । सन् २०१८ मा ह्यारी केनले ६ गोल र २०२२ मा किलियन एम्बाप्पेले आठ गोल गर्दा त्यो निकै ठूलो संख्या मानिएको थियो । तर, यस वर्ष भने ती संख्याहरू केवल सुरुवाती बिन्दुमात्र बनेका छन् ।

महादौडका चार प्रमुख दाबेदारहरू
३९ वर्षीय लियोनेल मेसीको खेलमा अचेल बेग्लै परिपक्वता, उत्कृष्ट टाइमिङ र नियन्त्रण देखिन्छ । उहाँले अहिलेसम्म कुल ४१० मिनेट मैदानमा बिताउनुभएको छ, जुन शीर्ष चार दाबेदारहरूमध्ये दोस्रो कम समय हो । यदि गोल संख्या बराबर भएमा यो कम मिनेटको तथ्यांक मेसीका लागि निर्णायक बन्न सक्छ । मेसीले प्रतियोगिताभर २९ पटक गोलको प्रयास गर्नुभएको छ, जसमध्ये १७ वटा प्रहार टार्गेटमा थिए । उहाँको गोल रूपान्तरण दर २७.६ प्रतिशत रहेको छ । ६ गोल समूह चरणमा र २ गोल नकआउट चरणमा गरेका मेसीको अपेक्षित गोलको अनुपात ५.०२ थियो तर उहाँले मैदानमा आठ गोल गर्दै आफ्नो जादुमयी क्षमता प्रदर्शन गरिरहनुभएको छ ।

सन् २०२२ को गोल्डेन बुट विजेता एम्बाप्पे यस पटक पनि लोभलाग्दो लयमा हुनुहुन्छ । सात गोल र दुई असिस्टका साथै ४४१ मिनेट मैदानमा बिताउनुभएका एम्बाप्पे फ्रान्सेली आक्रमणका मेरुदण्ड हो । उहाँले अहिलेसम्म २६ सट प्रहार गरेकोमा १७ वटा टार्गेटमा लागेका छन् र उहाँको कन्भर्जन रेट २६.९ प्रतिशत छ । एम्बाप्पेले समूह चरणमा चार गोल र नकआउट चरणमा तीन गोल गर्नुभएको हो । उहाँको नाममा दुईवटा असिस्ट भएकाले गोल संख्या बराबरी भएको खण्डमा उहाँ अरूभन्दा बलियो स्थितिमा रहनुहुनेछ । एम्बाप्पे विश्वकपको एउटै संस्करणमा आठ वा सोभन्दा बढी गोल गर्ने विश्वका सीमित नौ खेलाडीको सूचीमा परिसक्नुभएको छ र उहाँ दुई फरक विश्वकपमा यस्तो कीर्तिमान बनाउने पहिलो खेलाडी बन्ने नजिक हुनुहुन्छ ।

आफ्नो जीवनकै पहिलो विश्वकप खेलिरहनुभएका नर्वेका युवा स्ट्राइकर एर्लिङ हालान्डले टुर्नामेन्ट फुटबलका लागि आफू कति घातक खेलाडी हो भन्ने प्रमाणित गरिसक्नुभएको छ । केवल ३६० मिनेट मैदानमा बिताउनुभएका हालान्डको गोल रूपान्तरण दर सबैभन्दा बढी अर्थात् ३८.९ प्रतिशत रहेको छ । हालान्डले मात्र १८ सटमा १२ वटा टार्गेटमा प्रहार गर्दै सात गोल निकाल्न सफल हुनुभएको हो । उहाँको अपेक्षित गोल ४.३ मात्र रहे पनि अचम्मको फिनिसिङ गर्दै सात गोल गर्नुभयो । उहाँले समूह चरणमा चार र नकआउटमा तीन गोल गर्नुभएको छ । उहाँको नाममा असिस्ट नभए पनि सबैभन्दा कम मिनेट-प्रति-गोलको औसतले उहाँलाई गोल्डेन बुटको सबैभन्दा ठूलो दाबेदार बनाएको छ ।

सन् २०१८ को गोल्डेन बुट विजेता ह्यारी केनको निरन्तरता नै उहाँको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो । ६ गोल र एक असिस्टसहित ४४३ मिनेट खेलेका केनको फिनिसिङ प्रोफाइल निकै बलियो छ । उहाँले १९ सट लिँदा १० वटा टार्गेटमा राख्नुभएको छ र उहाँको रूपान्तरण दर ३१.६ प्रतिशत छ । केनले समूह चरणमा तीन र नकआउटमा तीन गोल गर्नुभएको छ । उहाँको ‘बिग चान्स’ गोल गर्ने दर ५७.१ प्रतिशत छ, जुन शीर्ष चारै खेलाडीहरूमध्ये उत्कृष्ट हो । केनसँग पनि असिस्टको विकल्प भएकाले उहाँ टाइब्रेकरको फाइदा उठाउन सक्नुहुन्छ ।

विश्वकपको झण्डै १०० वर्षको इतिहासमा अहिलेसम्म केवल आठ जना खेलाडीले मात्र एउटै विश्वकपमा आठ वा सोभन्दा बढी गोल गर्न सकेका छन्, जसमा जस्ट फन्टेन, गर्ड म्युलर, रोनाल्डो (ब्राजिल) र एम्बाप्पेजस्ता दिग्गजहरू पर्दछन् । मेसी यस सूचीमा सामेल भइसक्नुभएको छ भने बाँकी तीन खेलाडी पनि यसै संस्करणमा यो ऐतिहासिक क्लबमा जोडिने तरखरमा छन् ।

शीर्ष चार खेलाडीभन्दा केही पछि फ्रान्सका उसमान डेम्बेले, स्पेनका मिकेल ओयाजाबाल र इंग्ल्याण्डका जुड बेलिङ्घम समान चार–चार गोलका साथ दौडमा हुनुहुन्छ । तर, अगाडिका खेलाडीहरूको तीव्र गतिको तुलनामा उहाँहरूले यो अन्तरलाई भेट्टाउने सम्भावना निकै कम देखिन्छ ।

यो गोल्डेन बुटको दौड केवल कसले धेरै गोल गर्छ भन्ने मात्र होइन, यो दबाबका बीच कसले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्छ र कसले आफ्नो टोलीलाई आगामी जुलाई १९ मा हुने फाइनलमा ऐतिहासिक स्वर्ण ट्रफी दिलाउन सक्छ भन्ने लडाइँ पनि हो । आगामी क्वाटरफाइनलमा हालान्डको नर्वे र केनको इंग्ल्याण्डबीच भिडन्त हुने भएकाले यी दुईमध्ये एक जनाको यात्रा यहीँ समाप्त हुनेछ, जसले यो दौडलाई अझ बढी रोमाञ्चक मोडमा पुर्‍याउने निश्चित छ ।