विश्वकपको कीर्तिमानी यात्रा

लण्डन । जारी सन् २०२६ को विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता आयोजनाका हिसाबले मात्र नभई कीर्तिमानहरूको दृष्टिकोणले पनि ऐतिहासिक बनेको छ । संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोले संयुक्त रूपमा आयोजना गरेको यो प्रतियोगिता इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो विश्वकप हो । सन् १९९८ को फ्रान्स विश्वकपदेखि लागू गरिएको ३२ टोलीको संरचनालाई परिवर्तन गर्दै यस पटक ५० प्रतिशत टोली संख्या थपेर ४८ राष्ट्र पुर्‍याइएको छ । विशाल प्रतियोगिताको मैदानभित्र पनि गोल र खेलाडीका व्यक्तिगत प्रदर्शनमा धेरै पुराना कीर्तिमानहरू ध्वस्त भइसकेका छन् भने केही नयाँ रेकर्डहरू थपिने क्रममा छन् ।

यस पटकको संस्करणमा गोलका दुईवटा ऐतिहासिक कीर्तिमानहरू खेल अवधिमै परिमार्जित भइसकेका छन् । अर्जेन्टिनाका कप्तान लियोनेल मेसी र फ्रान्सका फरवार्ड किलियन एमबाप्पेले पूर्वकीर्तिमानधारी जर्मनीका मिरोस्लाभ क्लोजलाई पछि पार्दै नयाँ इतिहास रचेका छन् । खेलको यो चरणसम्म आइपुग्दा यो विश्वकपका बाँकी अन्तिम चार खेलहरूले इतिहासका पानाहरूमा अझै फेरबदल ल्याउन सक्ने सम्भावना जीवितै छ ।

गोलको रेकर्डमा मेसी र एमबाप्पेको दबदबा
यस विश्वकपका सुरुवाती छ खेलहरूमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै अर्जेन्टिनी स्टार लियोनेल मेस्सीले आठ गोल गरिसक्नुभएको छ । यससँगै मेसी विश्वकप इतिहासमै आफ्नो कुल गोल संख्या २१ पुर्‍याउने पहिलो खेलाडी बन्नुभएको छ र उहाँले सर्वकालीन सर्वाधिक गोलकर्ताको सूचीमा शीर्ष स्थान ओगट्नुभएको छ । मेस्सीलाई फ्रान्सका स्टार किलियन एमबाप्पेले कडा टक्कर दिइरहनुभएको छ । एमबाप्पेले पनि यसै संस्करणका छ खेलमा आठ गोल थप्दै आफ्नो करियरको कुल विश्वकप गोल संख्या २० पुर्‍याएर इतिहासमा दोस्रो स्थान सुरक्षित गर्नुभएको छ । यसअघि १६ गोलसहित कीर्तिमानको शीर्ष स्थानमा रहेका जर्मनीका मिरोस्लाभ क्लोज अहिले तेस्रो स्थानमा खस्किनुभएको छ ।

सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडीहरूको सूचीमा चौथो स्थानमा ब्राजिलका पूर्वखेलाडी रोनाल्डो १५ गोलसहित रहनुभएको छ भने पाँचौँ स्थानमा पश्चिम जर्मनीका गर्ड मुलर १४ गोलसहित रहनुभएको छन् । यसै विश्वकपमा इङ्गल्याण्डका कप्तान ह्यारी केनले पनि आफ्नो गोल संख्या बढाउँदै गर्ड मुलरको १४ गोलको कीर्तिमानसँग बराबरी गरिसक्नुभएको छ । सूचीको सातौँ स्थानमा फ्रान्सका जस्ट फन्टेन र आठौँ स्थानमा ब्राजिलका महान् खेलाडी पेले १२ गोलसहित रहनुभएको छ । हंगेरीका स्यान्डोर कोक्सिस, जर्मनीका जुर्गेन क्लिन्सम्यान र पोर्चुगलका क्रिस्टियानो रोनाल्डो ११–११ गोलसहित संयुक्त रूपमा नवौँ स्थानमा समेटिनुभएको छ ।

सर्वाधिक सफल र बढी गोल गर्ने राष्ट्रहरू
विश्वकपको ९६ वर्ष लामो इतिहासमा अहिलेसम्म केवल आठवटा देशले मात्र उपाधि जित्न सकेका छन्, जसमध्ये ६ वटा राष्ट्रले एकभन्दा बढी पटक ट्रफी उचालेका छन् । ब्राजिल पाँच पटक (सन् १९५८, १९६२, १९७०, १९९४ र २००२) को विश्वविजेता बन्दै इतिहासकै सबैभन्दा सफल राष्ट्रका रूपमा कायम छ । जर्मनी र इटालीले समान चार–चार पटक उपाधि जितेका छन् भने साबिक विजेता अर्जेन्टिनाको नाममा तीनवटा उपाधि छ । फ्रान्स र उरुग्वेले दुई–दुई पटक विश्वकप जितेका छन् भने इंग्ल्याण्ड र स्पेन एक-एक पटकका विजेता हुन् । यस वर्ष सेमिफाइनलमा पुगेका फ्रान्स, स्पेन, अर्जेन्टिना र इंग्ल्याण्ड सबै पूर्वविजेता भएकाले यस पटक पनि कुनै एक पुराना विजेताले नै ट्रफी उठाउने निश्चित भइसकेको छ ।

खेल इतिहासमा राष्ट्रहरूले गरेको कुल गोलका आधारमा ब्राजिल र जर्मनीबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो । सुरुवाती दुई चरणसम्म दुवै देश २३९ गोलसहित बराबरीमा रहेकामा ब्राजिलले आफ्नो कुल गोल २४७ पुर्‍याएर जर्मनीलाई पछि पारेको छ । प्रतियोगिताबाट बाहिरिनुअघि जर्मनीको कुल गोल २४३ पुगेको थियो, जसले गर्दा ब्राजिल अहिले जर्मनीभन्दा चार गोलले अगाडि छ । यस सूचीमा तेस्रो स्थानमा रहेको अर्जेन्टिनाले हालसम्म १६९ गोल गरेको छ भने फ्रान्सले १५२, इटालीले १२८, स्पेनले ११९, इंग्ल्याण्डले ११७ र नेदरल्याण्ड्सले १०७ गोल गर्दै सयको आँकडा पार गरेका छन् । उरुग्वे ९२ गोल र हंगेरी तथा स्वीडेन समान ८७ गोलसहित शीर्ष ११ राष्ट्रभित्र पर्न सफल भएका छन् ।

मैदानमा सबैभन्दा धेरै समय बिताउने कीर्तिमान
गोलको कीर्तिमानसँगै लियोनेल मेसीले विश्वकपको मैदानमा सबैभन्दा धेरै मिनेट खेल्ने खेलाडीको कीर्तिमान पनि आफ्नै नाममा सुरक्षित राख्नुभएको छ । उहाँले हालसम्मका ३२ विश्वकप खेलहरूमा कुल २,८४४ मिनेट मैदानमा बिताउनुभएको छ, जुन दोस्रो स्थानमा रहेका इटालीका पूर्वडिफेन्डर पाओलो माल्दिनीको तुलनामा ६२८ मिनेट बढी हो । पोर्चुगलका क्रिस्टियानो रोनाल्डो २,२०६ मिनेटसहित तेस्रो र जर्मनीका गोलकिपर मानुएल नोयर २,१६० मिनेटसहित चौथो स्थानमा हुनुहुन्छ ।

जर्मनीका महान् मिडफिल्डर लोथर म्याथाउस २,०४५ मिनेटसहित दुई हजार मिनेटभन्दा बढी खेल्ने पाँचौँ खेलाडी हुनुहुन्छ । पश्चिम जर्मनीका स्ट्राइकर उवे सीलर १,९८० मिनेटसहित छैटौँ स्थानमा रहँदा क्रोएसियाका लुका मोड्रिच यसै विश्वकपमार्फत् १,९६७ मिनेट खेल्दै सातौँ स्थानमा उक्लिनुभएको छ । अर्जेन्टिनाका पूर्वखेलाडीहरू हाभियर मास्चेरानो र डिएगो म्याराडोना क्रमशः आठौँ र नवौँ स्थानमा हुनुहुन्छ भने बेल्जियमका गोलकिपर थिबौ कोर्टुवा १,९३१ मिनेटसहित शीर्ष १० भित्र अटाउनुभएको छ । एजेन्सी