कांग्रेसमा विवाद समाधानको प्रयास तीव्र

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेताहरूले पार्टीको आन्तरिक विवाद समाधानको प्रयासलाई तीव्रता दिएका छन् । गत पुस अन्तिम साता भएको विशेष महाधिवेशनपछि सुरु भएको विवाद निर्वाचन आयोग र सर्वोच्च अदालतको निर्णयसँगै पार्टी विभाजन उन्मुख भएको थियो । तर, पछिल्ला केही दिनदेखि शीर्ष नेताहरूले विवाद समाधानको प्रयासलाई तीव्रता दिएका हुन् । आन्तरिक विवाद समाधानको प्रयासस्वरूप सभापति गगनकुमार थापाले पार्टीका निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता डा.शेखर कोइरालासँग छुट्टाछुट्टै छलफल गर्नुभएको छ । सभापति थापाले निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्कासँग शनिबार र नेता डा. कोइरालासँग आइतबार छलफल गर्नुभएको हो ।

सभापति थापाले दुवैजना नेतासँग छुट्टाछुट्टै छलफल गरेको पुष्टि गर्दै कांग्रेसका एक पदाधिकारीले भन्नुभयो, ‘सभापतिले पूर्वयोजनाअनुसार नै निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्का र नेता डा.शेखरसँग भेटवार्ता गर्नुभएको हो । आन्तरिक विवाद समाधान र मुलुकको वर्तमान अवस्थाबारे छलफल भयो ।’ आइतबार सभापति थापा र नेता कोइरालाबीच भएको छलफलका क्रममा पार्टीभित्रको आन्तरिक समस्या समाधानका विषयमा विस्तृत कुराकानी भएको बताइएको छ । डा.शेखर कोइरालाका स्वकीय सचिव दिनेशचन्द्र थपलियाले नेताद्वयबीचको भेटघाटमा पार्टीको आगामी कार्यदिशा र विपत् व्यवस्थापनका विषयमा कुराकानी भएको जानकारी दिनुभएको छ । पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवाका केही सर्तलाई पूरा गरेर गए गगनलाई सभापति मानेर घोषित महाधिवेशनमा जाने कोइरालाको तयारी छ ।

सभापति थापा पछिल्लो समय पार्टी एकताका लागि पछिल्लो समय लचक देखिनुभएको छ । त्यसक्रममा तीन महिनाअघि नेता शेखर कोइरालाले राखेको पाँचबुँदे प्रस्ताव स्वीकार्न संस्थापन पक्ष तयार भएको छ । यसअघि संस्थापन पक्ष ती प्रस्ताव स्वीकार गर्न तयार थिएन । कोइरालाले १५औँ महाधिवेशनका लागि क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिकलाई अनिवार्य नगर्ने प्रस्ताव राख्नुभएको थियो । यस्तै, १४औँ महाधिवेशनपछि नवीकरण भएका सदस्यताकै आधारमा महाधिवेशन गर्नुपर्ने, तत्कालीन देउवा नेतृत्वको केन्द्रीय कार्यसमितिमा रहेका तर अहिले बाहिर रहेका पदाधिकारी तथा सदस्य र विशेष महाधिवेशनपछि आएको केन्द्रीय कार्यसमितिबीच समायोजन गर्नुपर्ने र सभापतिको बहुमत हुनेगरी केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति गठन गर्ने प्रस्ताव शेखरको थियो ।

निर्वाचन समिति, क्रियाशील सदस्यता छानविन समिति, अनुशासन समिति र विधान संशोधन समिति आपसी सहमतिमा गठन गर्नुपर्ने प्रस्ताव थियो । पछिल्ला दुई बुँदामा संस्थापन पक्ष सकारात्मक भए पनि सदस्यता र केन्द्रीय कार्यसमिति समायोजनको विषय मुख्य पेचिलो बनेको थियो । अहिले भने यी विषयमा पनि सहमति जुटाउने प्रयास भइरहेको छ । महामन्त्री प्रदीप पौडेलले भन्नुभयो, ‘शेखर दाइले राख्नुभएका पाँच बुँदा स्वीकारेर सबै पक्ष आउन तयार हो भने यसमा संस्थापन पक्ष सकारात्मक छ । त्यसलाई स्वीकारेर जान सकिन्छ ।’ नौ महिनाभन्दा लामो समयदेखिको किचलोका बीच कांग्रेसमा १५औँ महाधिवेशनको छुट्टाछुट्टै कार्यतालिका अघि बढाइएको छ । संस्थापन समूहले असोज १६-१९ का लागि १५औँ महाधिवेशनको तालिका ल्याएको छ र सोहीअनुसार तल्लो तहको तालिका अघि बढाइसकेको छ । यता, संस्थापनइतर समूहले मंसिरमा महाधिवेशन गर्ने नयाँ कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ ।

पार्टी एकताका लागि जस्तोसुकै त्याग गर्न तयार छु : डा.शेखर
नेपाली कांग्रेसका नेता डा.शेखर कोइरालाले देश, लोकतन्त्र र राष्ट्रियता अप्ठ्यारो अवस्थामा पुगेकाले कांग्रेस एकढिक्का हुनुको विकल्प नरहेको बताउनुभएको छ । आइतबार आफ्नै सम्पर्क कार्यालय विशालनगरमा सभापति थापासँग भएको छलफलमा नेता कोइरालाले कांग्रेस एकढिक्का हुनुको विकल्प नरहेको भन्दै त्यसका लागि जस्तोसुकै त्याग गर्न पनि आफू तयार रहेको स्पष्ट पार्नुभएको हो । सभापति थापासँगको छलफलमा डा.शेखरले राखेको भनाइलाई उद्धृत गर्दै कोइरालाको सचिवालयले भनेको छ, ‘मलाई कुनै पद चाहिँदैन, तर पार्टी मिल्नुपर्‍यो । पार्टी एकढिक्का हुनुको विकल्प छैन । त्यसका लागि आफ्नो तर्फबाट जे जति त्याग गर्न पनि म तयार छु ।’ जवाफमा सभापति थापाले पनि आफू पार्टी एकताकै पक्षमा रहेको बताउनुभएको थियो ।

महाधिवेशन नरोकिए पार्टी विभाजन हुन्छ : नेता लेखक
कांग्रेस नेता रमेश लेखकले पार्टीको महाधिवेशनको प्रक्रिया तत्काल नरोके कांग्रेस विभाजन हुनबाट कसैले रोक्न नसक्ने टिप्पणी गर्नुभएको छ । कञ्चनपुरको दोधारा-चाँदनी क्षेत्रमा कार्यकर्तासँगको भेटघाटका क्रममा नेता लेखकले पार्टी एकता जोगाउन आफूहरू अझै पनि अधिकतम् लचकताका साथ अघि बढिरहेको जानकारी दिनुभएको छ । विशेष महाधिवेशनमार्फत १४औँ महाधिवेशनको कार्यसमितिलाई हटाइएकाले अहिलेको समस्या सिर्जना भएको उहाँको दाबी गर्नुभएको छ । विशेष महाधिवेशन र १४औँ महाधिवेशनबाट बनेको कार्यसमितिलाई एक ठाउँमा राखेर विवाद समाधान गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । पार्टी सभापति गगन थापालाई हटाउने आफूहरूको माग नरहेको स्पष्ट पार्दै नेता लेखकले भन्नुभयो, ‘हामीले गगनजीलाई नै सभापति मान्नेगरी पार्टी मिलाउने प्रयास गरेका हौँ, तर मिल्न सकिरहेको छैन । अहिले पनि उपाय छ । आफ्नो–आफ्नो ठाउँबाट महाधिवेशन रोकौँ । यदि महाधिवेशन रोकिएन भने पार्टी विभाजन हुन्छ ।’

विवाद समाधान उन्मुख दिशामा छ : केन्द्रीय सदस्य सन्तोषी
कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य सन्तोषी साउद ऐरीले पार्टीभित्रको आन्तरिक विवाद समाधान उन्मुख दिशामा रहेको बताउनुभएको छ । कांग्रेसको आन्तरिक एकता सिंगो मुलुक र लोकतन्त्रको लागि अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्दै ऐरीले पछिल्ला दिनहरूमा विवाद समाधानका लागि भएका तीव्र प्रयासले सार्थकता पाउने बताउनुभएको हो । विवाद समाधानका लागि नेतृत्व प्रयासरत रहेको स्पष्ट पार्दै केन्द्रीय सदस्य ऐरीले भन्नुभयो, ‘पार्टी नेतृत्व विवाद समाधानका लागि सक्रिय छ । आन्तरिक एकता हुनुपर्छ । पछिल्लो समय विवाद समाधानको प्रयास सकारात्मक दिशामा अघि बढेको छ । कांग्रेसको आन्तरिक एकता अपरिहार्य छ । एकताको लागि अर्को पक्ष पनि जिम्मेवार बन्नुपर्छ । विवाद बढाउने गतिविधि जुन भइरहेका छन्, निवर्तमान संस्थापन पक्षले विवाद बढाउने खालका गतिविधि तत्काल रोकेर सम्वादमा आउनुपर्छ । आशा गरौँ कांग्रेस एकताबद्ध बन्नुपर्छ, बन्छ ।’

देशमा विपत्ति छ, अहिले कांग्रेस महाधिवेशनको जोड-घटाउ गर्ने बेला होइन : नेता महर
कांग्रेस नेता नेता नैनसिंह महरले विपत्तिको घडीमा नेपाली कांग्रेसले महाधिवेशनभन्दा माथि उठेर देश र जनताको पीडालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताउनुभएको छ । नेता महरले कांग्रेसका सम्पर्क समितिका सभापतिहरूसँग छलफल गर्दै भन्नुभयो, ‘आज हजारौँ नेपाली नागरिक विपत्तिमा छन् । कतै घर बगेका छन्, कतै परिवारले आफन्त गुमाएका छन्, कतै गाउँ नै सडक सञ्जालबाट विच्छेद भएको छ । यस्तो संवेदनशील अवस्थामा कांग्रेसको सम्पूर्ण ध्यान महाधिवेशनको जोड-घटाउमा होइन, पीडित नागरिकको उद्धार, राहत र पुनःस्थापनामा केन्द्रित हुनुपर्छ ।’

देउवा समूह तितरबितर
समानान्तर महाधिवेशनको तयारीमा जुटेको नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा समूह तितरबितर हुन थालेको छ । चुनदेवी बैठकले सभापति गगन थापासँग मिलेर जान नसक्ने निष्कर्षसहित अदालतबाट आधिकारिकता नपाए नयाँ पार्टी गठन गरेर जानेसम्मको तयारी गरे पनि देउवा समूह तितरबितर बन्न थालेको हो । चुनदेवी बैठकमा जान छाडेका पूर्वकार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्कादेखि नेता डा.शेखर कोइरालासम्म संस्थापन पक्षसँग नजिकिएका नेताहरूको दाबी छ । उनीहरू पार्टी विभाजन गरेर जाने नसकिने निष्कर्षसहित संस्थापन पक्षसँग वार्तामा जोडिएका छन् । विशेष महाधिवेशनको विपक्ष रहे पनि खड्का र कोइराला देउवा पक्षले मंसिरमा गर्नेगरी ल्याएको महाधिवेशनको कार्यतालिकाप्रति असहमत छन् । नेता खड्का र कोइरालासँगका पछिल्लो सम्वाद सकारात्मक रूपमा अघि बढेको संस्थापन पक्षका नेताहरूको दाबी छ । पार्टी विभाजनको विपक्षमा रहेका अधिकांश नेताहरू महाधिवेशनसम्म संस्थापन पक्षमा जोडिने नेताहरूको दाबी छ । खड्का र शेखरलाई सभापति गगनसँग नजिक ल्याउनको लागि पूर्व-समहामन्त्रीद्वय जीवन परियार, बद्री पाण्डे र डा. गोविन्द पोखरेल लगायतका नेताहरू सक्रिय छन् । खड्कानिकट नेताहरूले आफूहरू रूख र चारतारे झण्डा जहाँ हुन्छ त्यहीँ हुने बताउने गरेका छन् ।