काठमाडाैं । फोक्सो हाम्रो श्वासप्रश्वास प्रणालीको महत्वपूर्ण अङ्ग हो । फोक्सोले शरीरमा अक्सिजन भित्र्याउने र कार्बन डाइअक्साइड बाहिर निकाल्ने मुख्य काम गर्छ । तर, फोक्सोका कोष असामान्य रूपमा वृद्धि हुन थालेपछि क्यान्सर विकास हुन सक्छ ।
फोक्सोको क्यान्सर सुरुवाती चरणमै पहिचान गरी उपचार गर्न नसकेमा विस्तारै शरीरका अन्य भागमा समेत फैलिन सक्छ । क्यान्सर बढ्दै जाँदा लिम्फ नोडसहित कलेजो, हड्डी, मस्तिष्कलगायत विभिन्न अङ्ग प्रभावित हुन सक्छन् ।
फोक्सोको क्यान्सरको अवस्था सामान्यतया विभिन्न चरणमा विभाजन गरेर मूल्याङ्कन गरिन्छ । यसको अवस्था निर्धारण गर्न ‘टीएनएम’ प्रणालीसहित अन्य परीक्षणको प्रयोग गरिन्छ ।
पहिलो चरण
पहिलो चरणमा क्यान्सर सामान्यतया फोक्सोको सीमित भागमा मात्र रहेको हुन्छ । ट्युमर प्रायः सानो हुन्छ र फोक्सोबाहिर वा लिम्फ नोडमा फैलिएको हुँदैन ।
दोस्रो चरण
दोस्रो चरणमा ट्युमरको आकार बढ्न सक्छ र नजिकका लिम्फ नोड प्रभावित हुन सक्छन् । क्यान्सर छातीको भित्तासम्म फैलिन सक्छ । फोक्सोको तल्लो भागमा रहेको मांसपेशी, मुटुलाई ढाक्ने तह तथा मुख्य श्वासनली ‘ब्रोङ्कस’ पनि प्रभावित हुन सक्छ ।
ब्रोङ्कसमा क्यान्सरको प्रभाव परेमा फोक्सोको सम्बन्धित भाग खुम्चिन वा बन्द हुन सक्छ । एउटै लोबमा अर्को ट्युमर पनि देखिन सक्छ ।
तेस्रो चरण
तेस्रो चरणमा क्यान्सरको फैलावट अझ बढ्छ । यस अवस्थामा फोक्सो खुम्चिन सक्नुका साथै ट्युमर छातीको भित्तासम्म पुग्न सक्छ ।
फोक्सोमुनिको डायफ्राम, मुटुलाई ढाक्ने तह तथा अर्को फोक्सोका लिम्फ नोडसमेत प्रभावित हुन सक्छन् । गम्भीर अवस्थामा क्यान्सर छातीभित्र रहेका मुटु, श्वासनली, भोजननली वा रक्तनलीसम्म फैलिन सक्छ ।
चौथो चरण
चौथो चरणमा क्यान्सर फोक्सोमा मात्र सीमित रहँदैन । यो शरीरका अन्य भागमा फैलिसकेको अवस्था हो, जसलाई ‘मेटास्टेटिक’ अवस्था भनिन्छ ।
यस चरणमा कलेजो, हड्डी र मस्तिष्कजस्ता महत्वपूर्ण अङ्गसमेत प्रभावित हुन सक्छन् । क्यान्सरको फैलावट पत्ता लगाउन चिकित्सकले आवश्यकताअनुसार पीईटी–सीटी, मस्तिष्कको एमआरआईलगायत परीक्षण गर्न सक्छन् ।
फोक्सोको क्यान्सरका लक्षण के–के हुन् ?
फोक्सोको क्यान्सर सुरुवाती चरणमा स्पष्ट लक्षण नदेखिन पनि सक्छ । क्यान्सर बढ्दै जाँदा भने विभिन्न लक्षण देखिन सक्छन् ।
- लगातार खोकी लागिरहनु र उपचार गर्दा पनि निको नहुनु
- खोकी लाग्दा रगत आउनु वा खकारमा रगत देखिनु
- सास फेर्न गाह्रो हुनु
- सास फेर्दा घरघर आवाज आउनु
- छाती वा काँध आसपास दुख्नु
- कुनै स्पष्ट कारणबिना तौल घट्नु
- अत्यधिक थकान महसुस हुनु
- भोक कम लाग्नु
- खाना वा अन्य वस्तु निल्न कठिन हुनु
- आवाज धोत्रो हुनु
- पटक–पटक निमोनिया हुनु
- करङमा दुखाइ हुनु
- औँला वा नङको आकारमा परिवर्तन आउनु
यीमध्ये कुनै लक्षण लामो समयसम्म रहिरहेमा वा असामान्य रूपमा बढ्दै गएमा चिकित्सकसँग परामर्श लिनु महत्वपूर्ण हुन्छ । विशेषगरी लगातार खोकी, खकारमा रगत आउने, सास फेर्न कठिन हुने वा कारणबिना तौल घट्ने जस्ता लक्षणलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
0
Like
Like
0
Love
Love
0
Happy
Happy
0
Surprised
Surprised
0
Sad
Sad
0
Excited
Excited
0
Angry
Angry
ओमानलाई ८७ रनले हराउँदै नेपाल
नेपाल एसिसी इमर्जिङ टिम्स एसिया
रास्वपा महामन्त्रीको प्रश्न : सिंहदरबार
बिल तिर्न नसक्दा अस्पतालबाहिर सुत्केरी
सांसद बिष्टको आरोप– सामाजिक सञ्जालमा
प्रधानमन्त्री र सचिवालयले हुकुमी शैलीमा