काठमाडौं । शरीरलाई बलियो र स्वस्थ राख्न प्रोटिन महत्वपूर्ण पोषक तत्व हो । मांसपेशी निर्माणदेखि शरीरको वृद्धि र क्षतिग्रस्त तन्तुको मर्मतसम्म प्रोटिनको भूमिका हुन्छ। तर सबै उमेर र अवस्थाका मानिसलाई आवश्यक पर्ने प्रोटिनको मात्रा भने एउटै हुँदैन ।
स्वस्थ वयस्कका लागि सामान्यतया शरीरको प्रति किलोग्राम तौलमा दैनिक करिब ०.८ ग्राम प्रोटिन आवश्यक पर्ने बताइन्छ । उदाहरणका लागि ६० किलो तौल भएको व्यक्तिलाई दैनिक करिब ४८ ग्राम प्रोटिन आवश्यक पर्न सक्छ ।
बच्चा तथा किशोरकिशोरीको शरीर विकासको क्रममा रहेकाले उनीहरूलाई प्रोटिनको आवश्यकता बढी हुन्छ । त्यस्तै, गर्भवती महिला, स्तनपान गराइरहेका आमा तथा ६० वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिलाई पनि सामान्य वयस्कको तुलनामा फरक वा बढी प्रोटिन आवश्यक पर्न सक्छ ।
नियमित व्यायाम गर्ने, खेलकुदमा सक्रिय रहने वा मांसपेशी निर्माण गर्न चाहने व्यक्तिलाई पनि बढी प्रोटिन आवश्यक हुन सक्छ । यस्ता अवस्थामा व्यक्तिगत आवश्यकता हेरेर चिकित्सक वा पोषणविद्ले प्रोटिनको मात्रा निर्धारण गर्न सक्छन् ।
तर शरीरलाई बलियो बनाउने नाममा जथाभावी धेरै प्रोटिन सेवन गर्नु उचित नहुने विज्ञहरूको सुझाव छ। विशेषगरी मिर्गौलाको समस्या भएका व्यक्तिले चिकित्सकीय सल्लाहबिना प्रोटिनको मात्रा बढाउनु हुँदैन । प्रोटिन पाउडर वा अन्य सप्लिमेन्ट प्रयोग गर्नुअघि पनि आफ्नो स्वास्थ्य अवस्था र आवश्यकताबारे विशेषज्ञसँग परामर्श गर्नु उचित हुन्छ ।
उमेर बढ्दै जाँदा शरीरमा मांसपेशीको मात्रा घट्न सक्ने भएकाले ५०–६० वर्षपछि केही व्यक्तिलाई मांसपेशीको बल कायम राख्न थप प्रोटिन आवश्यक पर्न सक्छ। तर सबै व्यक्तिका लागि एउटै मात्रा उपयुक्त हुँदैन ।
प्रोटिन एकैपटक धेरै खानुभन्दा दिनभरका खानामा विभाजन गरेर लिनु बढी उपयोगी हुन सक्छ । बिहानको खाना, दिउँसो र बेलुकाको खानामा उचित मात्रामा प्रोटिन समावेश गर्दा शरीरले त्यसलाई प्रभावकारी रूपमा उपयोग गर्न सक्ने बताइन्छ ।
दाल, दूध तथा दुग्धजन्य पदार्थ, अण्डा, माछा, मासु, सोयाबिन, चना, केराउ, बदामलगायतका खाद्य पदार्थ प्रोटिनका विभिन्न स्रोत हुन् । आफ्नो उमेर, तौल, शारीरिक गतिविधि र स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार यी खाद्य पदार्थलाई सन्तुलित रूपमा आहारमा समावेश गर्न सकिन्छ ।
मिर्गौला वा कलेजोसम्बन्धी समस्या भएका, गर्भवती तथा स्तनपान गराइरहेका महिला वा गम्भीर रोगबाट निको भइरहेका व्यक्तिले भने आफ्नो प्रोटिनको आवश्यकता आफैं निर्धारण गर्नु हुँदैन । यस्तो अवस्थामा चिकित्सक वा पोषण विशेषज्ञको सल्लाह लिन आवश्यक हुन्छ ।
त्यसैले प्रोटिन स्वस्थ जीवनका लागि आवश्यक भए पनि ‘जति धेरै खायो, त्यति राम्रो’ भन्ने सोच सही होइन । आफ्नो शरीरको आवश्यकता बुझेर उचित मात्रामा र सन्तुलित आहारका रूपमा प्रोटिन सेवन गर्नु नै स्वास्थ्यका लागि बढी उपयोगी हुन्छ ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
0
Like
Like
0
Love
Love
0
Happy
Happy
0
Surprised
Surprised
0
Sad
Sad
0
Excited
Excited
0
Angry
Angry
अपहरणमा परेको १२ दिनपछि १५
विपद् व्यवस्थापनको लागि संसदीय उच्चस्तरीय
मिनी ट्रकको ठक्करबाट पाँच वर्षीय
जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरण तथा
एनपीएलमा अहिलेसम्मकै ठूलो ‘स्टार’ इन्ट्री,
विपद् व्यवस्थापनमा संसदीय उच्चस्तरीय समिति