अस्पतालको गेटमै जन्मियो शिशु : उपचारका लागि पुगेकी आमाको सडकमा प्रसूति

राजविराज । उपचार र सुरक्षित प्रसूतिको आशामा अस्पताल पुगेकी एक गर्भवती महिलाले अस्पतालको गेटअगाडिको सडकमा शिशुलाई जन्म दिएकी छन् ।

राजविराजस्थित गजेन्द्र नारायण सिंह अस्पतालमा बुधबार राति पुगेकी ३० वर्षीया वविता पासवानले बिहीबार बिहान करिब ४ः३० बजे अस्पतालको गेट नजिकै सडकमा शिशुलाई जन्म दिएकी हुन् ।

घटनाको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि सरकारी अस्पतालमा उपचारका लागि पुगेकी गर्भवती महिलाले अस्पतालकै गेटमा सडकमा प्रसूति गर्नुपर्ने अवस्था कसरी आयो भन्ने प्रश्न उठेको छ । भिडियोमा महिलालाई अस्पतालबाट बाहिर निकालिएको तथा महँगो स्वास्थ्य जाँच गर्नुपर्ने भनिएको दाबी गरिएको छ । यद्यपि घटनाको वास्तविक कारणबारे यकिन भइसकेको छैन ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय सप्तरीका प्रहरी उपरीक्षक रूपक खड्काका अनुसार वविताले अस्पतालको गेट नजिकै सडकमा शिशुलाई जन्म दिएकी हुन् ।

अस्पताल प्रशासनले भने सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको दाबीभन्दा घटनाको अवस्था फरक रहेको जनाएको छ । अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. रञ्जित झा हाल काठमाडौंमा रहे पनि स्वास्थ्यकर्मीहरूसँग बुझ्दा वविता बुधबार राति करिब १ बजे अस्पताल पुगेको जानकारी पाएको बताउनुभयो ।

डा. झाका अनुसार प्रसूति गराउनुअघि करिब दुई–तीन हजार रुपैयाँ बराबरको सामान्य स्वास्थ्य जाँच आवश्यक पर्ने अवस्था थियो । परिवारले आफूसँग पैसा नभएको बताएपछि ‘आमा सुरक्षा कार्यक्रम’ अन्तर्गत अस्पतालले नै आवश्यक रकम उपलब्ध गराउने भन्दै परिवारलाई परामर्श दिइएको उहाँको दाबी छ ।

तर, त्यसपछि परिवार अस्पतालबाट बाहिरिएको र बिहीबार बिहान करिब ४ः३० बजे अस्पतालको गेट नजिकै सडकमा वविताले शिशु जन्माएको उहाँले बताउनुभयो ।

सडकमा प्रसूति भएपछि अस्पतालका कर्मचारीले नाल काट्नुका साथै साल निकालेर आमा र नवजात शिशुको स्वास्थ्य परीक्षणका लागि अस्पतालमै बस्न आग्रह गरेको डा. झाको भनाइ छ । तर परिवारले अस्पतालमा बस्न नमानेर घर फर्किएको उहाँले बताउनुभयो ।

अस्पतालभित्रै गर्नुपर्ने स्वास्थ्य जाँच बाहिरबाट गराउन लेख्न नमिल्ने व्यवस्था रहेको उल्लेख गर्दै डा. झाले कुनै कर्मचारीले बाहिरबाट जाँच गराउन सिफारिस गरेको वा बिरामीसँग अनुचित व्यवहार गरेको प्रमाणित भएमा सम्बन्धित कर्मचारीमाथि कारबाही गरिने बताउनुभयो ।

घटना सार्वजनिक भएपछि सप्तरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्यामकृष्ण थापाले अस्पताल प्रशासनलाई घटनाको छानबिन गर्न निर्देशन दिनुभएको छ । अस्पताल प्रशासनले पनि घटनाको सत्य–तथ्य पत्ता लगाउन छानबिन समिति गठन गर्ने जनाएको छ ।

काठमाडौंमा रहनुभएका डा. झाले बिहीबार नै राजविराज फर्किएर घटनाबारे थप अध्ययन गर्ने बताउनुभएको छ ।

घटनाको छानबिनले वविताले सडकमा शिशु जन्माउनुको कारणसँगै उनी अस्पताल पुगेपछि भएको घटनाक्रम, स्वास्थ्यकर्मीले दिएको जानकारी, आवश्यक भनिएको स्वास्थ्य जाँच, परिवारको आर्थिक अवस्थाका कारण उपचारमा कुनै अवरोध भए–नभएको तथा ‘आमा सुरक्षा कार्यक्रम’ अन्तर्गत उपलब्ध गराउनुपर्ने सेवा तत्काल उपलब्ध गराइयो कि गराइएन भन्ने विषयसमेत स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिन्छ ।

सरकारी अस्पतालमा उपचारका लागि पुग्ने हरेक नागरिकसँग उपचार खर्च धान्न सक्ने आर्थिक क्षमता नहुन सक्छ । विशेषगरी प्रसूति सेवाका लागि अस्पताल पुगेकी महिलाले आर्थिक अभावकै कारण उपचारबाट बाहिरिनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको हो भने त्यो स्वास्थ्य सेवाको पहुँच र राज्यको दायित्वसँग जोडिएको गम्भीर विषय बन्न सक्छ ।

अर्कोतर्फ, अस्पताल प्रशासनले परिवारलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन खोजिएको तर परिवार आफैँ अस्पतालबाट बाहिरिएको दाबी गरेको छ । त्यसैले सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको भिडियो वा आरोपका आधारमा निष्कर्षमा पुग्नुभन्दा घटनाको सम्पूर्ण पक्ष छानबिनबाट सार्वजनिक हुनु आवश्यक देखिन्छ ।

अस्पतालको गेटअगाडि एक आमाले शिशु जन्माएको घटनाले सरकारी स्वास्थ्य सेवाको पहुँच, विपन्न नागरिकको स्वास्थ्य अधिकार र अस्पतालको जवाफदेहितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।