धादिङ । भाद्र १० गते आएको विनाशकारी बाढीपछि त्रिशूली नदी तथा यसका सहायक खोलाहरूमा थुप्रिएको बालुवा निकाल्न स्थानीयहरू व्यस्त भएका छन् । बाढीले खोला तथा नदीको बहाव क्षेत्र परिवर्तन गर्नुका साथै विभिन्न स्थानमा ठूलो परिमाणमा बालुवा, गिट्टी तथा गेग्रान थुपारेपछि स्थानीय बालुवा व्यवसायी तथा मजदुरहरू उत्खननमा जुटेका हुन् ।

धादिङको बेल्खु खोला तथा नुवाकोट र धादिङको सिमानामा पर्ने कोल्पु खोलामा अहिले स्थानीयहरू बालुवा निकाल्न व्यस्त देखिन्छन् । बाढीका कारण माथिल्लो क्षेत्रबाट बगाएर ल्याएको बालुवा खोलाको किनार तथा विभिन्न स्थानमा थुप्रिएपछि त्यसलाई निकालेर बिक्री गर्ने क्रम बढेको हो ।

स्थानीयकाअनुसार बाढीपछि खोलामा पहिलेभन्दा फरक स्थानमा बालुवा थुप्रिएको छ । कतिपय ठाउँमा ठूलो मात्रामा बालुवा र गेग्रान जम्मा भएकाले मजदुर तथा व्यवसायीले डोजर, एक्साभेटरलगायत उपकरण प्रयोग गरेर बालुवा संकलन गरिरहेका छन् । निकालिएको बालुवा ट्र्याक्टर तथा टिपरमार्फत नजिकका बजार तथा निर्माणस्थलसम्म पुर्याउने गरिएको छ ।

बाढीले सडक, पुल, बस्ती तथा भौतिक संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याए पनि खोलामा थुप्रिएको बालुवा स्थानीयका लागि आम्दानीको स्रोत बनेको छ । बाढीपछि निर्माण तथा पुनर्निर्माणका काममा बालुवा, गिट्टीलगायत निर्माण सामग्रीको माग बढ्ने भएकाले अहिले संकलन गरिएको बालुवा बिक्रीबाट राम्रो आम्दानी गर्न सकिने व्यवसायीहरूको अपेक्षा छ ।

तर बाढीपछि नदी तथा खोलाको प्राकृतिक संरचना कमजोर बनेको अवस्थामा जथाभावी उत्खनन गर्दा थप जोखिम निम्तिन सक्ने स्थानीयको चिन्ता पनि छ । अनियन्त्रित उत्खननले खोला किनार कटान बढाउन, सडक तथा पुलका संरचनामा असर पार्न र आसपासका बस्ती जोखिममा पार्न सक्ने भएकाले सम्बन्धित निकायले मापदण्ड बनाएर मात्र उत्खनन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।

बाढीका कारण त्रिशूली नदी आसपासका धेरै क्षेत्रमा सडक कटान र भू-क्षय भएको छ। नदी तथा सहायक खोलामा थुप्रिएको बालुवा र गेग्रान हटाउनु कतिपय स्थानमा आवश्यक भए पनि त्यसलाई व्यवस्थित रूपमा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने देखिन्छ । स्थानीय तहले वातावरणीय प्रभाव, नदीको बहाव, पुल तथा सडकको सुरक्षालगायत विषयलाई ध्यानमा राखेर उत्खननको अनुमति र निगरानी गर्नुपर्ने देखिएको छ ।

भाद्र १० गतेको बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो । त्रिशूली नदीमा आएको बाढीका कारण नदी किनारका सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य भौतिक संरचनामा क्षति पुगेको छ । बाढीपछि नदी तथा यसका सहायक खोलाहरूमा थुप्रिएको बालुवा र गेग्रान अहिले स्थानीयका लागि एकातर्फ रोजगारी तथा आम्दानीको अवसर बनेको छ भने अर्कोतर्फ व्यवस्थित व्यवस्थापनको चुनौतीसमेत थपिएको छ ।

- तस्बिर : प्रकाश चन्द तिमिल्सेना/ नेपाल फोटो लाइब्रेरी







पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध, बसपार्कभित्रै रोकिए
दूरसञ्चार प्राधिकरणले भन्याे : इन्टरनेटको
लागुऔषधसहित विभिन्न स्थानबाट ३१ जना
भारतीय युट्युबर ध्रुव राठी पक्राउ
काठमाडौंका विभिन्न क्षेत्रमा शनिबार र
रुसबाट ठूलो परिमाणमा डिजेल आयात