पुस्तक विवरण
पुस्तकको नाम : ‘अनलाइन मिडियाले प्रिन्ट मिडियामाथि पारेको प्रभाव’
लेखक : नुमाकान्त पौडेल
विधा : सञ्चार/अनुसन्धान
प्रकाशन : गोरक्ष राष्ट्रिय दैनिक
पृष्ठभूमि र सान्दर्भिकता
डिजिटल प्रविधिको तीव्र विकाससँगै विश्वभरि नै नयाँ मिडिया (अनलाइन सञ्चारमाध्यम)को प्रभाव निकै बलियो बन्दै गएको छ । यसै पृष्ठभूमिमा पत्रकारिता क्षेत्रमा साढे दुई दशक लामो अनुभव बटुल्नुभएका लेखक नुमाकान्त पौडेलले आफ्नो अनुसन्धानमूलक कृति ‘अनलाइन मिडियाले प्रिन्ट मिडियामाथि पारेको प्रभाव’ पाठकमाझ ल्याउनुभएको छ । नेपालको अग्रणी दैनिक पत्रिका प्रकाशन गृह कान्तिपुर पब्लिकेसन्सको न्यूज रूममा करिब २५ वर्ष काम गर्नुभएका पौडेलको यो पहिलो पुस्तक हो । आज विश्वव्यापी रूपमा परम्परागत छापा माध्यम ओरालो लागिरहेको र गम्भीर संकटबाट गुज्रिरहेको संवेदनशील समयमा यो पुस्तक बजारमा आउनु आफैंमा निकै सान्दर्भिक देखिन्छ ।
विश्वव्यापी रूपमा थुप्रै प्रख्यात छापा सञ्चारमाध्यमहरू आफ्ना प्रिन्ट संस्करण बन्द गरेर डिजिटल वा अनलाइन माध्यममा सर्न बाध्य भएका छन् । नेपालमा पनि पाठकको संख्या द्रुत गतिमा घटिरहेको यथार्थलाई पुस्तकले उजागर गरेको छ ।
मुख्य विषयवस्तु र विश्लेषण
पुस्तक मुख्यतः अनलाइन मिडियाको उदयले छापा माध्यममा पारेको गम्भीर प्रभाव र यसका बहुआयामिक असरहरूमा केन्द्रित छ । लेखकले पुस्तकमा निम्नलिखित मुख्य विषयहरूलाई मिहिन ढंगले केलाएका छन् :-
छापा माध्यमको संकट र विस्थापन : विश्वव्यापी रूपमा थुप्रै प्रख्यात छापा सञ्चारमाध्यमहरू आफ्ना प्रिन्ट संस्करण बन्द गरेर डिजिटल वा अनलाइन माध्यममा सर्न बाध्य भएका छन् । नेपालमा पनि पाठकको संख्या द्रुत गतिमा घटिरहेको यथार्थलाई पुस्तकले उजागर गरेको छ ।
मिडियाको आर्थिक संकट र पत्रकार कटौती : अनलाइन मिडियाको तीव्र प्रभावका कारण छापा गृहहरूमा गम्भीर आर्थिक संकट निम्तिएको छ । यसकै परिणाम स्वरूप सञ्चार गृहहरूले कर्मचारी र पत्रकारहरूको कटौती गर्नुपरेको र कतिपय त पूर्णरूपमा बन्द नै हुनुपरेको तितो सत्यलाई पुस्तकमा चित्रण गरिएको छ ।
नागरिक पत्रकारिता : पुस्तकमा नयाँ मिडियासँगै भित्रिएको नागरिक पत्रकारिताको वर्तमान अवस्था, यसको प्रभाव र यसले मूलधारको पत्रकारितामा पारेको असरबारे पनि विमर्श गरिएको छ ।
सुझाव र समाधानका उपाय :-
यो पुस्तकले केवल समस्यामात्र देखाउँदैन, बरू परम्परागत मिडियाको घट्दो विश्वसनीयता र अस्तित्व बचाउनका लागि व्यावहारिक समाधानहरू पनि प्रस्तुत गर्दछ । लेखकका अनुसार :
१. मिडिया लगानीकर्ता, प्रकाशक, सम्पादक र सम्पूर्ण सञ्चारकर्मीहरूले परम्परागत मिडियाको जगेर्ना गर्न नयाँ रणनीति अपनाउनु आवश्यक छ ।
२. छापा माध्यमलाई जोगाउन र सामाजिक सञ्जालमा अभ्यस्त भइसकेका नयाँ पुस्ताका पाठक, स्रोता तथा दर्शकहरूलाई पुनः आकर्षित गर्न जरुरी छ ।
३. यसका लागि मिडिया उद्योगले परम्परागत माध्यमका साथसाथै नयाँ सञ्चार प्रविधिलाई पनि आत्मसाथगर्दै ‘हाइब्रिड’ मोडलमा अघि बढ्नुपर्ने कुरामा जोड दिइएको छ ।
निष्कर्ष
समग्रमा, ‘अनलाइन मिडियाले प्रिन्ट मिडियामाथि पारेको प्रभाव’ नेपाली सञ्चार जगत्को समकालीन अवस्थालाई बुझ्न सघाउने एक महत्त्वपूर्ण अनुसन्धानमूलक दस्तावेज हो । लेखक पौडेलको लामो न्यूज रूम अनुभव पुस्तकमा प्रष्ट झल्किएको छ । छापा मिडियाको भविष्यप्रति चिन्तित मिडिया सञ्चालक, पत्रकार, सञ्चारका विद्यार्थी तथा आमपाठकहरूका लागि यो पुस्तक संग्रहणीय र मार्गनिर्देशक सिद्ध हुने देखिन्छ ।






भोटेकोशी बाढी प्रभावित डेरी व्यवसायीलाई
कानून निर्माणमा संसद कमजोर देखियो
‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’को अभियान
भोटेकोशी बाढीपीडितका लागि रेडक्रसले बनाउने
दाङमा दुई मोटरसाइकल ठोक्किँदा एक
विजयादशमी : आफ्नै अहंकारमाथि विजयको