प्रयोगात्मक अभ्यासबिना प्राविधिक शिक्षाको कुनै काम छैन : अच्युतराज दाहाल

प्रमुख, सहिद कृष्णसेन इच्छुक बहुप्राविधिक शिक्षालय

विवेक खड्का   POSTED ON : भदौ १२, २०७८ (६:३३ AM)

प्रयोगात्मक अभ्यासबिना प्राविधिक शिक्षाको कुनै काम छैन :  अच्युतराज दाहाल

दाङलाई प्राविधिक शिक्षाको हब बनाएर पश्चिम नेपालका विद्यार्थीहरूलाई सर्वसुलभ शुल्कमा गुणस्तरीय शिक्षा दिने लक्ष्य राखेर प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद्ले दाङको घोराहीमा सहिद कृष्णसेन इच्छुक बहुप्राविधिक शिक्षालय स्थापना गरिएको छ  ।  यस शिक्षालयमा अहिले डिप्लो तहमा विभिन्न आठवटा विषयको पढाइ भइरहेको छ । आगामी दिनमा थप विभिन्न  कार्यक्रमहरू ल्याउने तयारी शिक्षालयको छ । यसै सन्दर्भमा शिक्षालयको स्थापना, सेवा सुविधा, पढाइ हुने विभिन्न विषय र शिक्षालयको आगामी योजनालगायतका विभिन्न विषयमा सहिद कृष्णसेन इच्छुक बहुप्राविधिक शिक्षालयका शिक्षालय प्रमुख अच्युतराज दाहालसँग दाङ संवाददाता विवेक खड्काले गर्नुभएको कुराकानी :- 

शिक्षालयमा कुन-कुन विषयको पढाइ भइरहेको छ ?

सहिद कृष्णसेन इच्छुक बहुप्राविधिक शिक्षालयमा अहिले डिप्लोमा तहमा होटल म्यानेजमेन्ट, फरेस्ट्री, प्लान्ट साइन्स, आर्किटेक्चर इन्जिनियरिङ, फुड एन्ड डेरी टेक्नोलोजी, फार्मेसी, रेडियोग्राफी र मेडिकल ल्याब टेक्नोलोजी गरेर आठवटा विषयको पढाइ भइरहेको छ ।

डिप्लोमा तहका आठवटा कार्यक्रम भनेको त धेरै भएन र ? आगामी दिनहरूमा पनि केही विषय थप गर्नुहुन्छ कि ?

हो धेरै हो । यस क्षेत्रका विद्यार्थीहरूको माग र सीटीईभीटीको नमुना आंगिक शिक्षालय भएकाले यो शिक्षालयमा यति धेरै कार्यक्रमहरू सञ्चालनमा आएका छन् । कार्यक्रम थप गर्ने सम्बन्धमा अब हामीले तत्कालै स्वास्थ्यसम्बन्धी अन्य कार्यक्रम थप गर्ने योजना गरेका छौं । आगामी दिनमा नजिकैका सरकारी अस्पतालहरूसँग सहकार्य गरेर नर्सिङ र हेल्थ असिस्टेन्ट विषय अध्यापन गर्ने तयारी भइरहेको छ । समयको माग र आवश्यकताअनुसार अन्य प्राविधिक विषयहरू थप गरिनेछ ।

विद्यार्थीहरूको सीप विकासका लागि तपाईँहरूसँग प्रयोगात्मक अभ्यासको व्यवस्था कस्तो छ ?

प्राविधिक शिक्षा भनेकै प्रयोगात्मक शिक्षा हो । प्रयोगात्मक अभ्यासबिना प्राविधिक शिक्षाको कुनै काम छैन ।  विद्यार्थीलाई सीप सिकाउनका लागि सहिद कृष्णसेन इच्छुक बहुप्राविधिक शिक्षालय घोराहीले विद्यार्थीहरूलाई ‘पढ्दै कमाउँदै’ को नारा अघि सारेको छ । अब हाम्रो शिक्षालयमा पढ्ने विद्यार्थीहरूले त्यहीँ काम गरेर आम्दानी गर्नेछन् । त्यसका लागि शिक्षालयमा उत्पादन इकाई स्थापना गर्न थालिएको छ । अबको तीन महिनाभित्र उक्त इकाईले काम गर्न सुरु गर्नेछ । केही समय पहिले नै उक्त इकाई सुरु गर्ने लक्ष्य राखिएपछि अहिले कोरोना महामारीका कारण विद्यार्थीहरूको भौतिक उपस्थितिमा काम गर्न नसक्ने भएकाले सुरु हुन सकेको छैन । अबको तीन महिनामा धेरै नेपालीले खोप लगाइसक्ने भएकाले विस्तारै जनजीवन सहज हुने देखिन्छ । जनजीवन सहज भएसँगै विद्यार्थीहरूको भौतिक उपस्थितिमा हामीले काम गर्नेछौं । यसले विद्यार्थीहरूले आफ्नो विषयमा प्रयोगात्मक अभ्यास गर्ने अवसर प्राप्त गर्नेछन् भने आम्दानीसमेत गर्न सक्नेछन् । केही समयभित्र पाउरोटी उत्पादन सुरु गरिनेछ । त्यसैगरी फुड एन्ड डेरीका विद्यार्थीहरूले डेरीजन्य वस्तु उत्पादन गर्नेछन् ।

तपाईँहरूको शिक्षालय लुम्बिनी प्रदेशको नमुना शिक्षालयका रूपमा घोषणा गरिएको छ । यो नमुना शिक्षालय भनेको के हो ?

शिक्षालयलाई नमुना घोषणा गर्नका लागि दुईवटा प्रक्रिया हुन्छन् । पहिलो प्रक्रिया भनेको कुनै पनि शिक्षालयमा भइरहेका काम, गतिविधि, प्रगति, भौतिक पूर्वाधारको अवस्था, शैक्षिक गुणस्तर, जनशक्तिको व्यवस्थापनलगायतका मापदण्ड पूरा गरेका उत्कृष्ट शिक्षालयलाई नमुना घोषणा गरिन्छ । अर्को प्रक्रिया भनेको कुनै पनि नयाँ शिक्षालयलाई नमुना घोषणा गरेर त्यसअनुसारको पूर्वाधार, शैक्षिक गुणस्तर, जनशक्ति व्यवस्थापन गर्न बृहत् गुरुयोजना बनाइन्छ र त्यसअनुरूप काम गरिन्छ । हाम्रो शिक्षालय नयाँ हो । अहिले सरकारले घोषणा गरेको नमुना शिक्षालयअनुसार विभिन्न काम भइरहेको छ । पूर्वाधार निर्माणको काम भइरहेको छ । जनशक्ति व्यवस्थापनको काम भइरहेको छ । शैक्षिक गुणस्तर विकासका लागि कामहरू भइरहेका छन् । अबको पाँच वर्षभित्र हाम्रो शिक्षालय सरकारी घोषणाअनुरूप साँच्चिकै नमुना शिक्षालय हुनेछ भन्ने हामीले विश्वास लिएका छौं ।

अहिले कुन क्षेत्रका विद्यार्थीहरूले यहाँ अध्ययन गरिरहेका छन् ?

हाम्रो शिक्षालयमा अहिले लुम्बिनी प्रदेशबाहेक कर्णाली, प्रदेश नं ७, प्रदेश नं २, गण्डकी प्रदेश र बागमती प्रदेशका विद्यार्थीहरू पनि अध्ययनका लागि आउने गरेका छन् । सस्तो शुल्कमा पढाइ हुने भएकाले टाढा–टाढाका विद्यार्थीहरू पनि अध्ययनका लागि आउने गरेका छन् ।

नेपालमा प्राविधिक शिक्षाको महत्व कत्तिको देख्नुहुन्छ ?

प्राविधिक शिक्षा अहिलेको आवश्यकता हो । अब हामीले डिग्री शिक्षा हासिल गरेरमात्र हुँदैन । मुख्य कुरा सीप हो । प्राविधिक शिक्षाले विद्यार्थीहरूलाई अनिवार्यरूपमा सीप सिकाउँछ । सीप सिकेपछि रोजगार र स्वरोजगारका अवसरहरू मिल्छन् । यसले हाम्रा सन्ततिहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउँछ । अब हाम्रा विद्यार्थीहरूले ज्ञानमात्र जानेर पुग्दैन । ज्ञानका साथै सीप जीवनका लागि निकै महŒवपूर्ण कुरा हो । हामीले हाम्रा विद्यार्थीहरूलाई मुलुकको आवश्यकताका आधारमा प्राविधिक शिक्षा दिनुपर्छ । नेपालमा लामो समयसम्म परम्परागत ढंगले विद्यार्थीहरूलाई अध्यापन गर्ने काम भयो । पछिल्लो समय देशैभरि प्राविधिक शिक्षालयहरू खुलिरहेका छन् । सबै स्थानीय तहहरूमा प्राविधिक शिक्षालयहरू खोल्ने सरकारको योजना हो । प्राविधिक शिक्षा अहिलेको अनिवार्य शर्त बनिसकेको छ । पछिल्लो समय विद्यार्थीहरूमा प्राविधिक शिक्षाप्रति हृवात्तै आकर्षण बढेको छ । मुलुकको विकासका लागि प्राविधिक जनशक्ति उत्पादन अहिलेको प्रमुख आवश्यकता हो ।

प्राविधिक शिक्षा अध्ययन गरेका विद्यार्थीहरूले कत्तिको रोजगारी पाएका छन् ?

हाम्रो शिक्षालय नयाँ भएकाले यहाँबाट विद्यार्थीहरूले अध्ययन गरेर रोजगारी पाएका त छैनन् । किनकि अहिलेसम्म पनि यहाँबाट उत्तीर्ण गरेर विद्यार्थीहरू गइसकेको अवस्था छैन । तर, म योभन्दा पहिले चितवन र नेपालगञ्जमा रहेर लामो समयसम्म काम गरँे । त्यहाँ अध्ययन गरेका विद्यार्थीहरूले राम्रो रोजगारी पाएका छन् । केही विद्यार्थीहरू स्वरोजगारमा लागेका छन् । प्राविधिक शिक्षा भनेकै रोजगारीमूलक शिक्षा हो । हामी यहाँ सहिद कृष्णसेन इच्छुक बहुप्राविधिक शिक्षालयमा पनि सुरुदेखि नै चनाखो भएर काम गरिरहेका छौं । यहाँ उत्पादन भएका हाम्रा सबै विद्यार्थीहरू रोजगार तथा स्वरोजगारमा लागून् भन्ने हाम्रो चाहना रहेको छ । हाम्रा उत्पादन भएका विद्यार्थीहरू रोजगारीको बजारमा राम्रोसँग बिक्न सक्छन् भन्नेमा पूर्ण विश्वास रहेको छ ।

अन्त्यमा केही भन्नु थियो कि ?

शिक्षालयको भर्ना अभियान चलिरहेका बेला हामीलाई आफ्नो कुरा आमविद्यार्थी र अभिभावकहरूसमक्ष राख्न दिएकोमा तपाईँ र तपाईँको मिडियालाई धन्यवाद । अनि आमअभिभावक र विद्यार्थी भाइबहिनीहरू हाम्रो शिक्षालयमा पढाइ हुने विषय अन्यत्र गएर पढ्नुभयो भने निकै महँगो शुल्क लाग्ने गर्छ, त्यसैले सर्वप्रथम त हाम्रो शिक्षालयमा आउनुहोस् सबै कुरा बुझेरमात्र आवेदन फारम भर्नुहोस् । तपाईँहरूलाई नै सर्वसुलभ शुल्कमा गुणस्तरीय शिक्षा दिन हामी यहाँ बसेका छौं । 


Top